Πρόσφατα το κτίσμα ύψους 21 μέτρων έξωθεν του κάστρου ανακηρύχθηκε επίσημα ιστορικό μνημείο.
Οι ενέργειες της τοπικής Εφορείας Αρχαιοτήτων Άρτας έπιασαν τόπο. Είναι το μεγαλύτερο κτίσμα με μηχανικό ρολόι αυτής της μορφής σε όλη την Ήπειρο και όχι μόνο! Η ενέργεια αυτή είναι πλέον κατοχυρωμένη αφού και επίσημα ο πύργος του Ρολογιού φιγουράρει στο ηλεκτρονικό σύστημα ανάρτησης στο σύστημα διαύγεια, ως αρχαιολογικό μνημείο το σημαντικό αυτό τοπόσημο, που δεν αναφέρονταν έως τα τώρα ως πολιτιστικό μνημείο, πλην κάποιων αναφορών τοπικού χαρακτήρα.
Η διαπιστωτική πράξη εκδόθηκε σχετικά σύντομα από την υπουργό Πολιτισμού πρόσφατα μετά τις αρχικές διαδικασίες. Συγκεκριμένα αναφέρεται ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Με την απόφαση αυτή μπορεί στο μέλλον να γίνουν περαιτέρω ενέργειες, όπως αυτή της συντήρησης με κονδύλια που μπορεί να εξασφαλιστούν και να εκπονηθούν μελέτες.
Είναι χτισμένο με λαξευμένη πέτρα που μοιάζει με φυσική συνέχεια του προϋπάρχοντος ιστορικού κάστρου στα μέσα του 17ου αιώνα χωρίς ακριβή ημερομηνία γιατί δεν υπάρχουν ασφαλείς πληροφορίες.
Η περιοχή που χτίστηκε τότε το Ρολόι ήταν υψηλής εμπορικής σημασίας για το εμπόριο της περιοχής των τριών κοινοτήτων. Της Χριστιανικής που ήταν η πολυπληθέστερη, της Εβραϊκής και της Μουσουλμανικής που συνυπήρχαν. Η Άρτα την εποχή εκείνη ήταν οικονομικά ανεπτυγμένη και η Πλατεία Ώρας μπροστά από το Ρολόι εκτός από τόπο συνάντησης ήταν και τόπος όπου το εμπόριο έπαιρνε τις μεγαλύτερες διαστάσεις του τόσο σε τοπικό όσο και σε διεθνές επίπεδο στον καιρό της Οθωμανικής κυριαρχίας, μετά την πρωθύστερη ανάπτυξη επι των Βυζαντινών αυτοκρατόρων του Δεσποτάτου των Κομνηνοδουκάδων, συνεχιζόμενης της ανάπτυξης έως και τον 19ο αιώνα.
Το 1908 ο αρχικός μηχανισμός αντικαταστάθηκε από πιο σύγχρονο μηχανικό μηχανισμό με εκκρεμές και το 1994 από ηλεκτρονικό μηχανισμό. Η εποχή που ανοικοδομήθηκε ήταν ένα φιλόδοξο και δαπανηρό έργο που είχε σκοπό να καθορίσει τον τόπο και τον χρόνο μιας ακμάζουσας πολιτείας. Το γεγονός αυτό της δημιουργίας του, καταμαρτυρεί την ακμή της εποχής, γιατί Ρολόι δεν είχαν άλλες πόλεις της περιοχής. Από τα δε κοσμικά κτίρια της εποχής ελάχιστα σώζονται.
Τα ιστορικά ρολόγια πόλεων τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό συνηθίζεται να κατασκευάζονται σε ψηλά καμπαναριά ως μια πρόσθετη κατασκευή. Το Ρολόι της Άρτας στο πέτρινο κτίσμα κατασκευάστηκε γι’ αυτόν το σκοπό και μόνο. Και για την ισ-τορία των ρολογιών αναφέρω λεπτομέρειες που είναι συνυφασμένες οι στιγμές με τον χρόνο.
Μέχρι το 742 πΧ συναντάμε ηλιακά ρολόγια, τα οποία πρωτοεμφανίστηκαν το 2000 πΧ. Το 429 πΧ η κλεψύδρα χρησιμοποιείται στην Ελλάδα. Το 300 πΧ εμφανίζεται η ρόδα με δόντια σαν μεταδότης κινήσεως από τον Αρχιμήδη. Το 330 μΧ η ρόδα με δόντια χρησιμοποιείται στα αμοτά ρολόγια. Το 1490 μΧ ανακαλύφθηκε το ελατήριο, το οποίο χρησιμοποιήθηκε στα ρολόγια σπιτιού. Το 1510 μΧ κατασκευάστηκε το πρώτο ρολόι χειρός.
Το 1540 μΧ εμφανίζεται η βίδα. Το 1564 μΧ συναντάμε την μετάδοση κίνησης με αλυσίδα. Το 1581 μΧ ο Γαλιλαίος, Ιταλός αστρονόμος και φυσικός, ανακάλυψε τις ιδιότητες του εκκρεμούς.
Το 1587 αρχίζει η βιομηχανοποίηση του ρολογιού στη Σμύρνη. Το 1676 συναντάμε τον δείκτη δευτερολέπτου. Το 1700 συναντάμε ρολόγια με ρουμπίνια. Το 1720 ο Γεώργιος Γκράχαμ ανακάλυψε την διαφυγή big – ben για μεγάλα ρολόγια. Ακόμα, ανακάλυψε το εκκρεμές υδρογόνου. Το 1761 ο Τζων Χάρισον ανακάλυψε το ναυτικό ρολόι για να εξυπηρετεί τους ναυτικούς. Το 1610 χρησιμοποιείται η ζελατίνη για προστασία της πλάκας και των δεικτών. Το 1635 εποχή που μέχρι το 1650 κατασκευάστηκε το δικό μας ρολόι.
Το 1657 ο Christian Cooken, Γερμανός φυσικός, κατασκεύασε το πρώτο εκκρεμές ρολόι. Το 1658 συναντάμε ρολόγια με λεπτοδείκτες (μέχρι τώρα υπήρχε μόνο ο ακροδείκτης, ο Δρ. Ρόμπερτ Χούκ ανακάλυψε την τρίχα για ρολόγια χειρός. Το 1855 ανακαλύφθηκε κοινό σύστημα για να κουρδίζει και να τοποθετείται το ρολόι στην σωστή ώρα. Το 1858 ιδρύθηκε το Βρετανικό Ωρολογιακό Ινστιτούτο.
Το 1880 αναγνωρίζεται διεθνώς η ώρα Γκρήνουιτς στην Αγγλία. Το 1900 εμφανίζονται τα ρολόγια χειρός. Και για την σύγχρονη εποχή το 1958 εμφανίζεται το πρώτο ηλεκτρονικό ρολόι χειρός. Το 1960 εμφανίζεται το ηλεκτρονικό ρολόι χειρός, του οποίου η ακρίβεια της ώρας στηρίζεται στο σύστημα της διαπασών (παλλόμενο πιρούνι). Το 1965 κατασκευάζονται ρολόγια quartz.
* Ο Νικόλαος Καραδήμας είναι συγγραφέας με καταγωγή από την Άρτα