Μνημόνιο Συνεργασίας ανάμεσα στην Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών της Προεδρίας της Κυβέρνησης και του Μετσόβιου Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας (ΜΕΚΔΕ) του ΕΜΠ (Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο), υπεγράφη στο Μέτσοβο εν μέσω εκδήλωσης για το χτύπημα ερημοποίησης των χωριών και κυρίως των ορεινών.
Οι υπογραφές τέθηκαν από πλευράς της Ειδικής Γραμματείας, δια του ειδικού γραμματέα Δημήτρη Κυριαζή και από πλευράς του ΜΕΚΔΕ, δια του προέδρου του Δημήτρη Καλιαμπάκου, καθηγητή του ΕΜΠ, Μελισσουργιώτη εκ μητρός στην καταγωγή. Ναι μεν το γεγονός αυτής της συμφωνίας δίνει κάποιες υποσχέσεις για την ανάσχεση του μεγάλου προβλήματος, ωστόσο από τα συμφραζόμενα στην εκδήλωση οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι μάλλον πρέπει «να κρατάμε μικρό καλάθι».
Το σημειώνουμε διότι κι αυτή τη φορά ο ειδικός γραμματέας περιορίστηκε σε διαπιστώσεις του προβλήματος, χωρίς η παρέμβασή του να συνοδεύεται με συγκεκριμένα μέτρα για το χτύπημα της δημογραφικής συρρίκνωσης και της ραγδαίας ερημοποίησης που προσλαμβάνει δραματικές διαστάσεις. Ανέφερε, λοιπόν, ο Δημήτρης Κυριαζής: «Υπάρχει ένα ιστορικό παράθυρο ευκαιρίας», προβαίνοντας στην εκτίμηση πως «αν δεν υπάρξουν άμεσες παρεμβάσεις, μέσα στα επόμενα 15 με 20 χρόνια ένα μεγάλο μέρος των ορεινών κοινοτήτων κινδυνεύει να ερημοποιηθεί». Αν όχι διαπίστωση τι άλλο μπορεί να σημαίνει το λεχθέν του;
Είναι μεν παρήγορη η αποστροφή του σύμφωνα με την οποία «αν είναι να κάνουμε κάτι καλό για τις ορεινές κοινότητες, αυτό θα προέλθει μόνο από τη στενή συνεργασία της κεντρικής διοίκησης, της αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, της αγοράς και της κοινωνίας των πολιτών», όμως αυτός και η κυβέρνηση της οποίας είναι στέλεχος κρατάνε το μαχαίρι και το πεπόνι.
Περιφερειάρχης Ηπείρου
Περισσότερο σαφής, παράλληλα όμως και αιχμηρός, ήταν με την τοποθέτησή του ο περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέξανδρος Καχριμάνης, ο οποίος έθεσε το δάχτυλο επί των τύπων των ήλων. Ανέφερε: «Με τα χρήματα που διατίθενται, οι ορεινοί Δήμοι δεν μπορούν να κάνουν τίποτα. Απαιτούνται πλέον πράξεις και πόροι. Πολλές φορές μένουμε στις κουβέντες και δεν βγαίνει αποτέλεσμα. Σήμερα όμως παίρνει μια πολύ καλή τροπή η συνεργασία με το ΜΕΚΔΕ».
Ο ίδιος το προχώρησε ακόμα παραπέρα. Έφερε ως παράδειγμα το Ζαγόρι, λέγοντας: «Ένας Δήμος που έχει 46 χωριά, όπως είναι το Ζαγόρι, παίρνει 180.000 ευρώ τον χρόνο. Με αυτά τα χρήματα τι να κάνει; Δεν αντιμετωπίζονται τα προβλήματα των ορεινών περιοχών με τα ίδια εργαλεία που χρησιμοποιούνται για τους μεγάλους αστικούς Δήμους», ζητώντας από την Ειδική Γραμματεία να αποκτήσει δικούς της πόρους, ώστε να μπορεί να παρεμβαίνει ουσιαστικά, κάτι βεβαίως που αποτελεί και το κλειδί για άρση της ερημοποίησης. Ταυτόχρονα εμφανίστηκε ιδιαίτερα δηκτικός, όταν είπε: «Δεν υπάρχει κόσμος ούτε για να φτιάξει τα μνημεία μας», ενώ παράλληλα αναφορά έκανε στην απώλεια παραδοσιακών επαγγελμάτων και τεχνών που συνδέονται άμεσα με την ταυτότητα των ορεινών περιοχών.
Τόνισε χαρακτηριστικά: «Δεν έχουμε πλέον πετράδες, δεν έχουμε τεχνίτες, δεν έχουμε ειδικότητες. Πάμε να φτιάξουμε μνημεία και δεν υπάρχει κόσμος να τα φτιάξει», διατυπώνοντας την πρόταση για δημιουργία οργανωμένων σχολών για παραδοσιακά επαγγέλματα και πρόσθεσε: «Η γνώση που διατηρήθηκε για αιώνες κινδυνεύει να χαθεί».
Την ίδια στιγμή ο κ. Καχριμάνης στάθηκε στο θέμα των ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας) στις ορεινές περιοχές, ζητώντας προστασία των ευαίσθητων περιοχών, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν μπορεί να γίνεται χωρίς όρια και χωρίς σεβασμό στην ορεινή φυσιογνωμία».
Δημήτρης Καλιαμπάκος
Το ίδιο αιχμηρός εμφανίστηκε και ο Δημήτρης Καλιαμπάκος, επισημαίνοντας ότι «δεν χρειάζονται χειροκροτήματα, χρειάζονται μέτρα. Η ορεινή Ελλάδα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο με διαπιστώσεις και ευχές. Δεν χρειαζόμαστε φιλικά χτυπήματα στην πλάτη για την προσπάθεια των ανθρώπων στα βουνά. Χρειάζονται μέτρα. Οι άνθρωποι που θέλουν να επιστρέψουν στα χωριά χρειάζονται βασικές υποδομές: σχολεία, υγεία, δρόμους και παραγωγικές δραστηριότητες». Ως παράδειγμα ανέφερε την Ελβετία, την Αυστρία, τη Γαλλία και την Ιταλία, που, όπως είπε «οι ορεινές περιοχές αποτελούν μέρος μιας οργανωμένης εθνικής πολιτικής ανάπτυξης».
Να σημειωθεί ότι το ΜΕΚΔΕ διαθέτει ένα πλούσιο αρχειακό υλικό ύστερα από επιτόπιες έρευνες στα χωριά της Ηπείρου, καταγράφοντας τις ανάγκες που οδηγούν σε συγκεκριμένες προτάσεις ώστε να αποκτήσουν ξανά ζωή και κίνηση. Αν τα αποτελέσματα αυτά ληφθούν σοβαρά υπόψη μετά και από την υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας τότε μια κάποια ελπίδα μπορεί να υπάρξει. Σε κάθε περίπτωση η συμμετοχή του ΜΕΚΔΕ στην προσπάθεια για το ξαναζωντάνεμα της ορεινής Ελλάδας αποτελεί βασικό πυλώνα στην διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε λύσεις. Διαφορετικά θα μιλάμε για ένα ακόμα σχέδιο επί χάρτου βαθιά χωμένο στα συρτάρια των γραφειοκρατών.
