Γράφει ο Βαγγέλης Κατσανδρής*

Υπάρχουν τόποι που τους επισκέπτεσαι και υπάρχουν τόποι που σε ταξιδεύουν πίσω στον χρόνο. Η Αίγυπτος ανήκει αναμφίβολα στη δεύτερη κατηγορία. Ένα ταξίδι στο οποίο η ιστορία, ο πολιτισμός, οι θρύλοι και η καθημερινότητα συνυπάρχουν με έναν τρόπο μοναδικό, δημιουργώντας εικόνες που δύσκολα ξεχνιούνται.

Την πρώτη πενθήμερη εκδρομή πραγματοποιήσαμε στην Αίγυπτο από 29 Μαΐου έως Ιουνίου, την αργία του Αγίου πνεύματος με εκδρομείς από την Άρτα. Ξεκινήσαμε αεροπορικώς από την Αθήνα για Κάιρο με πτήση πρωινή της Aegean για μια πόλη που δεν μοιάζει με καμία άλλη. Με περισσότερους από είκοσι εκατομμύρια κατοίκους στη μητροπολιτική της περιοχή, αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Αφρικής και του Αραβικού κόσμου.
Από τα πρώτα λεπτά αντιλαμβάνεται κανείς πως εδώ όλα κινούνται σε διαφορετικούς ρυθμούς. Η κίνηση στους δρόμους μοιάζει χαοτική, τα κορναρίσματα ασταμάτητα και οι ανθρώπινες ροές ατελείωτες. Κι όμως, μέσα σ’ αυτό το φαινομενικό χάος υπάρχει μια παράξενη αρμονία.
Πρώτος σταθμός η περίφημη Ακρόπολη του Καΐρου, γνωστή και ως Citadel του Σαλαντίν. Από εκεί η θέα προς την αχανή πόλη είναι εντυπωσιακή. Μπροστά μας απλωνόταν ένα ατελείωτο πέλαγος από πολυκατοικίες, μιναρέδες και τζαμιά, δικαιολογώντας απόλυτα το προσωνύμιο «η πόλη των χιλίων μιναρέδων».

Ναός Αγίου Γεωργίου
Από τις πρώτες επισκέψεις που μας εντυπωσίασαν στο Κάϊρο ήταν ο Ιερός Ναός του Αγίου Γεωργίου, ένας από τους σημαντικότερους χριστιανικούς ναούς της Αιγύπτου. Βρίσκεται στην ιστορική περιοχή του Παλαιού Καΐρου, μέσα στο περίφημο Φρούριο της Βαβυλώνας, ένα Ρωμαϊκό οχυρό ηλικίας περίπου 1.700 ετών που αποτέλεσε για αιώνες στρατηγικό σημείο ελέγχου της περιοχής.
Ο σημερινός ναός ανήκει στο Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα προσκυνήματα της Ορθοδοξίας στην Αφρική. Η ιστορία του χάνεται στα βάθη των αιώνων, καθώς οι πρώτες αναφορές για την ύπαρξή του ανάγονται τουλάχιστον στον 10ο αιώνα, ενώ η σημερινή μορφή του οικοδομήθηκε το 1909, μετά από καταστροφική πυρκαγιά που έπληξε το παλαιότερο κτίσμα.
Αυτό που κάνει τον ναό ξεχωριστό είναι η αρχιτεκτονική του. Είναι ένας από τους ελάχιστους κυκλικούς ναούς της Ανατολής και έχει ανεγερθεί επάνω σε έναν από τους μεγάλους κυκλικούς πύργους του αρχαίου Ρωμαϊκού φρουρίου. Το εσωτερικό του, με τους εντυπωσιακούς πολυελαίους, τα πολύχρωμα βιτρό και τις βυζαντινές εικόνες, δημιουργεί μια ατμόσφαιρα κατάνυξης που συγκινεί ακόμα και τον πιο αδιάφορο επισκέπτη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παράδοση που συνδέει την περιοχή με τη φυγή της Αγίας Οικογένειας στην Αίγυπτο. Σύμφωνα με την τοπική χριστιανική παράδοση, κοντά στο ναό υπάρχουν χώροι όπου πέρασαν η Παναγία, ο Ιωσήφ και ο μικρός Ιησούς κατά την παραμονή τους στην Αίγυπτο. Και κάπου εκεί, ανάμεσα στις εικόνες, στα καντήλια και στους πέτρινους τοίχους του φρουρίου, αρκετοί από εμάς ξεχάσαμε για λίγο τις Πυραμίδες. Όχι για πολύ βέβαια… Οι Φαραώ δεν συγχωρούν εύκολα τον ανταγωνισμό!

Μουσείο και Νείλος
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η επίσκεψη στο Εθνικό Μουσείο Αιγυπτιακού Πολιτισμού. Εκεί φυλάσσονται οι μούμιες των σημαντικότερων Φαραώ της αρχαιότητας. Βλέποντας από κοντά τα πρόσωπα ανθρώπων που κυβέρνησαν πριν από τρεις και τέσσερις χιλιάδες χρόνια, συνειδητοποιεί κανείς πόσο μικρή είναι τελικά η διάρκεια της ανθρώπινης ζωής μπροστά στην Ιστορία.
Το βράδυ, ο Νείλος ανέλαβε να μάς χαρίσει μία από τις πιο όμορφες στιγμές του ταξιδιού. Η κρουαζιέρα στα φωτισμένα νερά του ποταμού, με φόντο το νυχτερινό Κάιρο, ζωντανή μουσική και παραδοσιακούς χορούς, δημιούργησε μια ατμόσφαιρα σχεδόν κινηματογραφική. Ο ποταμός που έθρεψε έναν από τους αρχαιότερους πολιτισμούς της ανθρωπότητας εξακολουθεί να αποτελεί την καρδιά της χώρας.
Στις Πυραμίδες
Τη δεύτερη ημέρα βρεθήκαμε μπροστά στο απόλυτο σύμβολο της Αιγύπτου: τις Πυραμίδες της Γκίζας. Όσο και αν τις έχει δει κανείς σε βιβλία, ντοκιμαντέρ ή φωτογραφίες, τίποτα δεν συγκρίνεται με την πρώτη επαφή. Η Μεγάλη Πυραμίδα του Χέοπα υψώνεται επιβλητική μέσα στην έρημο, αψηφώντας τον χρόνο εδώ και σχεδόν πέντε χιλιετίες.
Εκεί ακούσαμε ξανά τις ιστορίες για τους Φαραώ, για τους τεχνίτες που εργάστηκαν για την κατασκευή των μνημείων και για τα μυστήρια που εξακολουθούν να απασχολούν τους αρχαιολόγους. Κοιτάζοντας αυτούς τους τεράστιους όγκους πέτρας, δύσκολα πιστεύει κανείς ότι δημιουργήθηκαν χωρίς τα τεχνολογικά μέσα της εποχής μας. Και κάπου εκεί γεννιέται η ίδια απορία που έχουν εκατομμύρια επισκέπτες κάθε χρόνο: «Πώς τα κατάφεραν;»
Λίγα μέτρα πιο πέρα, η μυστηριώδης Σφίγγα εξακολουθεί να φυλάει σιωπηλά το οροπέδιο της Γκίζας. Με σώμα λιονταριού και ανθρώπινο κεφάλι, παραμένει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μνημεία του κόσμου.

Στην αγορά του Ελ Χαλίλι
Σημαντική εμπειρία αποτέλεσε και η επίσκεψη στο νέο Αιγυπτιακό Μουσείο, το μεγαλύτερο αρχαιολογικό μουσείο του πλανήτη. Πρόκειται για ένα έργο που εντυπωσιάζει όχι μόνο για τα εκθέματά του αλλά και για την αρχιτεκτονική του. Εδώ η αρχαία Αίγυπτος συναντά τη σύγχρονη τεχνολογία, προσφέροντας στον επισκέπτη μια μοναδική εμπειρία.
Ακολούθησε η περιήγηση στο Χαν Ελ Χαλίλι, τη διασημότερη αγορά της Αιγύπτου. Στα στενά δρομάκια της συναντά κανείς αρώματα, μπαχάρια, χρυσαφικά, υφάσματα, παραδοσιακά αντικείμενα και φυσικά τους περίφημους εμπόρους που διαθέτουν ένα ξεχωριστό ταλέντο στις διαπραγματεύσεις. Εδώ μάθαμε γρήγορα ότι η αρχική τιμή ενός προϊόντος είναι απλώς η αρχή μιας ενδιαφέρουσας συζήτησης.

Αλεξάνδρεια
Η τρίτη ημέρα ήταν αφιερωμένη στην Αλεξάνδρεια, τη θρυλική πόλη που ίδρυσε ο Μέγας Αλέξανδρος το 331 πΧ και η οποία για αιώνες αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά, εμπορικά και πολιτιστικά κέντρα του κόσμου. Καθώς το λεωφορείο πλησίαζε τις ακτές της Μεσογείου, η εικόνα της πόλης θύμιζε περισσότερο ευρωπαϊκή μεγαλούπολη παρά Αραβική πρωτεύουσα. Δεν είναι τυχαίο ότι η Αλεξάνδρεια χαρακτηρίστηκε «το μαργαριτάρι της Μεσογείου».
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η επίσκεψή μας στο ιστορικό Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής, ένα από τα αρχαιότερα Πατριαρχεία της Χριστιανοσύνης. Εκεί χτυπά η καρδιά της Ορθοδοξίας σε ολόκληρη την Αφρικανική ήπειρο. Στους χώρους του Πατριαρχείου αισθανθήκαμε έντονα την παρουσία του Ελληνισμού, ο οποίος εξακολουθεί να αφήνει το αποτύπωμά του στην πόλη ύστερα από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια ιστορίας. Οι άνθρωποι του Πατριαρχείου μάς υποδέχθηκαν με εγκαρδιότητα και μάς μίλησαν για το σπουδαίο ιεραποστολικό έργο που επιτελείται σήμερα σε δεκάδες αφρικανικές χώρες (2.000 σχολεία και 3.000 ιατρικά κέντρα).

Στο Μουσείο Καβάφη
Λίγο αργότερα βρεθήκαμε σε έναν χώρο που συγκινεί κάθε Έλληνα επισκέπτη: το Μουσείο Καβάφη. Στο σπίτι όπου έζησε και δημιούργησε ο μεγάλος Αλεξανδρινός ποιητής, ο χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει. Χειρόγραφα, προσωπικά αντικείμενα, φωτογραφίες και σπάνια τεκμήρια ζωντανεύουν τη ζωή του ανθρώπου που χάρισε στην Ελληνική γλώσσα μερικά από τα σπουδαιότερα ποιήματα του 20ού αιώνα. Περπατώντας στους χώρους του μουσείου, ήταν αδύνατο να μην έρθει στο νου η περίφημη «Ιθάκη». Άλλωστε, κάθε ταξίδι κουβαλά τη δική του Ιθάκη και η Αλεξάνδρεια του Καβάφη είναι ίσως μία από τις πιο γοητευτικές.

Βιβλιοθήκη Αλεξάνδρειας
Στη συνέχεια επισκεφθήκαμε τη σύγχρονη Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, έναν αρχιτεκτονικό και πνευματικό φάρο της Μεσογείου. Το εντυπωσιακό κτίριο φιλοξενεί εκατομμύρια βιβλία και συμβολίζει την αναγέννηση της θρυλικής αρχαίας βιβλιοθήκης που υπήρξε κάποτε το μεγαλύτερο κέντρο γνώσης του κόσμου.
Η περιήγησή μας ολοκληρώθηκε στο φρούριο Κάιτ Μπέι, το οποίο δεσπόζει στην είσοδο του λιμανιού. Χτίστηκε στο σημείο όπου βρισκόταν ο περίφημος Φάρος της Αλεξάνδρειας, ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου. Από τα τείχη του η θέα προς τη Μεσόγειο είναι μαγευτική και προσφέρει στον επισκέπτη την αίσθηση ότι βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι πολιτισμών, εκεί όπου συναντήθηκαν η Ελλάδα, η Αίγυπτος, η Ρώμη και η Ανατολή.
Η Αλεξάνδρεια δεν είναι απλώς μια ακόμη πόλη της Αιγύπτου. Είναι ένα ζωντανό κομμάτι της Ελληνικής ιστορίας, ένας τόπος όπου ο επισκέπτης συναντά τον Μέγα Αλέξανδρο, τον Καβάφη, τον Ελληνισμό της διασποράς και τη Μεσόγειο σε μία μοναδική συνάντηση πολιτισμών.

Στην έρημο Φαγιούμ
Όλοι οι εκδρομείς συμμετείχαν στην εκδρομή στην έρημο Φαγιούμ. Εκεί η Αίγυπτος μάς αποκάλυψε ένα εντελώς διαφορετικό πρόσωπο. Μακριά από τα μνημεία και τις πολύβουες πόλεις, συναντήσαμε λίμνες μέσα στην έρημο, εντυπωσιακούς γεωλογικούς σχηματισμούς και το περίφημο Magic Lake, του οποίου τα νερά αλλάζουν αποχρώσεις ανάλογα με τη θέση του ήλιου. Το σαφάρι με τα τζιπ πάνω στους αμμόλοφους προσέφερε δυνατές συγκινήσεις και αρκετές δόσεις αδρεναλίνης.
Η Αίγυπτος, όμως, δεν είναι μόνο τα αξιοθέατα. Είναι οι άνθρωποί της, τα χαμόγελα των παιδιών στους δρόμους, το άρωμα του καφέ και των μπαχαρικών στις αγορές, τα πολύχρωμα φελούκες που ταξιδεύουν στον Νείλο, η αντίθεση ανάμεσα στους ουρανοξύστες και τα αρχαία μνημεία.

Κοσμοπολίτικη πλευρά
Πριν αποχαιρετήσουμε τη χώρα των Φαραώ, η τελευταία μας στάση ήταν στο σύγχρονο Five Star Mall. Εκεί γνωρίσαμε μια διαφορετική, κοσμοπολίτικη πλευρά της Αιγύπτου, με πολυτελή καταστήματα, καφέ και διεθνείς αλυσίδες. Ήταν η κατάλληλη ευκαιρία για τις τελευταίες αγορές και τα αναμνηστικά δώρα. Εκεί δόθηκε και η τελευταία μεγάλη μάχη της εκδρομής: όχι με τους Φαραώ, αλλά με τα όρια βάρους των αποσκευών.
Φεύγοντας από το Κάιρο, κουβαλούσαμε μαζί μας χιλιάδες φωτογραφίες και ακόμα περισσότερες αναμνήσεις. Κυρίως, όμως, κουβαλούσαμε την αίσθηση ότι για λίγες ημέρες περπατήσαμε μέσα στις σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας.
Και ίσως αυτό να είναι το μεγαλύτερο δώρο που προσφέρει η Αίγυπτος στον επισκέπτη της: να του θυμίζει ότι πριν από χιλιάδες χρόνια κάποιοι άνθρωποι ονειρεύτηκαν μεγάλα έργα και κατάφεραν να τα αφήσουν κληρονομιά σε ολόκληρη την ανθρωπότητα. Έργα που ακόμα και σήμερα συνεχίζουν να προκαλούν δέος, θαυμασμό και ανεξάντλητη περιέργεια.

*Ο Βαγγέλης Κατσανδρής είναι ιδιοκτήτης του τουριστικού ταξιδιωτικού γραφείου στην Άρτα AIRNET TRAVEL