Γράφει ο Ιωάννης Σπ. Έξαρχος, ιστορικός
Μέρος Α’
«ΑΡΤΑ αύτη ήτο των αρχαιοτάτων εκ των πόλεων εν Ελλάδι και Πανάρχαια Πρωτεύουσα της Ηπείρου, ως εκ του πλούτου της παραγωγής και του πνεύματος δια τούτο εκαλείτο και κοσμόπολις. Χρυσόβουλο που διατηρείται στο μοναστήρι του Μεγάλου Σπηλαίου».
Το 1436 μΧ αιώνα την Ιστορική Άρτα την επισκέφθηκε ο Κυριακός εξ Αγκώνος και τότε δήλωσε τα εξής: «Την Άρταν, δια τε τα φυσικά και επίκτητα αυτής πλεονεκτήματα καθό έδραν των Κομνηνών Αγγέλων της Ηπείρου, εν αυτή δε ήκμασαν αι τέχναι και η Ελληνική Παιδεία, και εφυλάττοντο τα αρχαιότερα των Ελληνικών συγγραμμάτων, και μεταφράσεις εγίνοντο του Ομήρου. Εκόσμουν δε αυτήν εν τη αρχαιότητι πολλαί δημόσιαι οικοδομαί και ναοί, ων αξιολογώτεροι ήσαν οι ναοί της Αφροδίτης, του Ασκληπιού, της Αρτέμιδος και της Αθηνάς, και οχυράν Ακρόπολιν, ήτις υπερήσπιζε την πόλιν, αλλ’ ήδη εξηφανήσθισαν υπό των βάρβαρων ρωμαϊκών λεγεώνων». «Εκ των νεοτέρων λειψάνων της δεν σώζονται ειμή τα θεμέλια του φρουρίου, κτισθέντος ως εικάζεται υπό του Μιχαήλ του Β’ Δεσπότου της Ηπείρου και η επί του Αράχθου γέφυρα, επί της οποίας απαντώνται και ίχνη κτισμάτων προ της ρωμαϊκής τέ-χνης».
«Για την ιστορική Άρταν, αύτη κατέχει το-ποθεσίαν πρόσφορον εις εμπορίαν, χώραν εύφορον και πλουσίαν, και λιμένα ευρύχωρον, κλειστόν και ασφαλή. Τα κυριότερα είδη του εξαγωγίμου εμπορίου εισίν κα- πνά, σιτηρά, μετάξι, έλαιον, ξυλεία, κρασί από τους μεγάλους ευωδιαστούς αμπελώνες, δέρματα, παστά ψάρια, ξηροί καρποί, θαλάσσιον άλας, οστρακοειδή, αυγοτάραχα, καρποί οπωροφόρων δέντρων και αργυροτεχνεία από την κοινότητα Καλλαρυτών Άρτης».
«Ο Ιερός Ναός της Παρηγορητίσσης, κτίσμα της Βυζαντινής εποχής, εκοσμείτο δι’ ωραίων μαρμάρων και ψηφιδωτών, αλλά σχεδόν ερημωθείσα, είναι ήδη μνημείον της αρχαιότητος αξιοθέατον».
Το έτος 1959 στην εφημερίδα τα Νέα των Αθηνών, δημοσιεύθηκαν τα εξής: «Με τις εργασίες που έκαμε η υπηρεσία φέτος το 1959 στην Εκκλησία της Παρηγορήτισσας των αναστηλώσεων του Υπουργείου Παιδείας, βρέθηκαν τα κομμάτια από την μαρμάρινη διακόσμηση του εσωτερικού και θωράκια του μαρμάρινου τέμπλου και πολλά κομμάτια από τους κιονίσκους του κι έτσι λογαριάζουν να καταφέρουν να αναστηλώσουν το τέμπλο αποκαθιστώντας το στην αρχική του μορφή και θέση. Χαρακτηριστικό ακόμα είναι ένα όμορφο κομμάτι του ενός από τα δύο προσκυνητήρια που υπήρχαν δεξιά και αριστερά. Σε επιπεδόγλυφο ανάγλυφο εικονίζει ένα λιοντάρι που με τα πίσω πόδια του πατάει ένα ελάφι, ενώ με το εμπρός έχει πνίξει ένα άλλο ζώο. Βρέθηκαν και πάρα πολλά τμήματα της ορθομαρμάρωσης – επένδυσης των τοίχων με μαρμάρινες πλάκες – μια συνήθεια της Κωνσταντινουπολίτικης σχολής αυτή.
Το στοιχείο όμως που αποτελεί την ομορφιά στο εσωτερικό της Παρηγορήτισσας είναι η ψηφιδωτή της διακόσμηση. Τα ψηφιδωτά αυτά επισκευάσθηκαν γύρω στα 1860 από τον ζωγράφο που δεν είχε ιδέα του τρόπου που έπρεπε κανονικά να χρησιμοποιηθεί σε μια τέτοια εργασία. Όσα μέρη έλειπαν, τότε τα συμπλήρωσε με λαδομπογιά – δεν σεβάστηκε ούτε τα πρόσωπα – κι έτσι παραμόρφωσε τη γενική εικόνα που έπρεπε να δίνει το σύνολο». Έτσι ακριβώς τα περιγράφει στην εφημερίδα Νέα των Αθηνών η κ. Αθηνά Γ. Καλογεροπούλου.
Οι Άγιες πέτρες των Ιερών Ναών και η Άγια οικοδομή τους… οι περισσότερες βρίσκονται σε εγκατάλειψη ακόμα και γκρεμισμένες (όπως ο Άγιος Λουκάς στην Ιστορική Άρτα), που η τοπική εκκλησία δεν μερίμνησε για την αποκατάσταση του Ιερού αυτού Αγίου Ναού, περί άλλων τυρβάζων βυθισμένοι στα χρυσά και είναι απλά οικονομικοί διαχειριστές λογαριασμών. Να είναι μό- νο η εγκατάλειψη του Αγίου Ιερού Ναού του Λουκά, τόσες και τόσες εκκλησίες έχουν γκρεμιστεί για να γίνουν πολυκατοικίες και πόσες άλλες είναι θεόκλειστες και τους ανοίγουν μια φορά το χρόνο στην ονομαστική τους γιορτή, είναι αριστουργήματα λαϊκής τέχνης και νοοτροπίας. Και κλείσανε το θρησκευτικό βιβλιοπωλείο. Ντροπή τους.
Ο ποιητής το είπε πολύ σοφά: «Μην πάρεις πέτρα από Ναού χαλάσματα διαβάτη, αν ξαναχτίσουν το Ναό, θα λείψει ένα κομμάτι».Ο Ιερός Ναός της Παναγίας της Παρηγορήτισσας δεν είναι φολκλόρ για κομματική και εμπορική εκμετάλλευση. Η Αγία Παρηγορήτισσα δεν είναι μια απλή Εκκλησία. Είναι το σύμβολο της Ορθόδοξης Χριστιανικής Πίστεως. Αυτοί που τόλμησαν και την μετέτρεψαν σε αποθήκη και στη συνέχεια σε μουσείο είναι άθρησκοι και νοιάζονται για την συντήρηση των τζαμιών των Τούρκων και άλλων αιρέσεων. Ο Βυζαντινός Ιερός Ναός της Παναγίας Παρηγορήτισσας, γνωστός ως Ιερός Ναός της Υπεραγίας Θεοτόκου, θεμελιώθηκε το 796 μΧ. Τελείωσε το 1000 μΧ και από τότε ήταν ο καθεδρικός Ναός της πόλης των πόλεων της Ιστορικής Άρτας.
Ακόμα και την περιφορά της Θαυματουργής Εικόνας της Παναγίας Παρηγορήτισσας στην Άγια πόλη καταργήσανε που είναι η κατ’ εξοχήν προστάτιδα της Ιστορικής Άρτας από τους πρώτους Βυζαντινούς χρόνους. Προτού έρθει η Θεοδώρα Πετραλείφα στην Ιστορική Άρτα και η οποία στη συ- νέχεια αγίασε από το αγαθοεργό και φι- λάνθρωπο έργο της (1231-1289 μΧ).
Αγαπητοί αναγνώστες της έγκυρης εφημερίδας «Ο Ταχυδρόμος Άρτας», πού είναι αυτά που έχουν βρεθεί κατά καιρούς σε ανασκαφές και σε Ιερούς χώρους, στην Ιστορική Πόλη της Άρτας και στον Ιστορικό της Νομό; «Πετάξανε σε άλλα χέρια και σε άλλους χώρους κι όχι για να παραμείνουν και να τα εκθέσουν στα μεγάλα μουσεία που έπρεπε να είχαν γίνει στην Ιστορική Άρτα. Τα σοβαρότατα αυτά θέματα της Ιστορίας και του Πολιτισμού της Ιστορικής Άρτας και του Ιστορικού της Νομού, τα είχαμε καταθέσει υπόψη του κ. Εισαγγελέως, με μήνυση που καταθέσαμε εγώ και ο εκλεκτός μου φίλος και δικηγόρος κ. Γιάννης Γκριμπαβιώτης, για την παράνομη μεταφορά των αρχαιολογικών ευρημάτων και Ιερών Κειμηλίων στην πόλη των Γιαννίνων και στήσανε μουσεία για να εξυπηρετήσουν τα οικονομικά συμφέροντα της πόλης αυτής. Έπεσαν επάνω μας τα κομματικά κοράκια και η μήνυση κουκουλώθηκε και πέρασε στο καλάθι του αρχείου αυτός είναι ο πολιτισμός τους».
Το 1436 μΧ, ο Κυριακός εξ Αγκώνος επισκέφθηκε την Ιστορική Άρτα. Από τότε έχουν περάσει 589 ολόκληρα χρόνια και ο Πάνσεπτος Άγιος Ιερός Ναός της Παρηγορήτισσας παραμένει από τότε «ερημωμένος». Αλλά και το 1959 που βρέθηκαν μεγάλης αξίας στοιχεία για να γίνει η αποκατάσταση του Ιερού Τέμπλου και για την επένδυση των τοίχων, έχουν εξαφανισθεί για άλλους χώρους.
Το 1449 μΧ με την κατάληψη της Ιστορικής Άρτας, Πανάρχαιας Ελληνικής Πρωτεύουσας της Ηπείρου, από τους Τουρκομόγγολους, Ναύαρχο Φαΐκ Πασά και τον Αμουράδ το Β’ και παραδώσανε την Ιστορική Άρτα στη σφαγή και στη λεηλασία, τον Πάνσεπτο Ιερό Ναό της Παναγίας της Παρηγορήτισσας τον μετατρέψανε «σε στάβλο ζώων» και από τα υλικά του εσωτερικού και του εξωτερικού χώρου του Ιε- ρού Ναού στήσανε το Τζαμί στο Ιμαρέτ, επάνω από τον Πάνσεπτο Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου. Οι σημερινοί ασεβείς μεριμνήσανε για την αποκατάσταση του Τζαμιού των Τουρκομογγόλων.
Μετά την Ιστορική απελευθέρωση της Ιστορικής Άρτας την 24η Ιουνίου 1881, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα ο Ιερός Ναός της Παναγίας της Παρηγορήτισσας λειτουργούσε κανονικά ως Ιερός Ναός, με τον ερχομό των ασεβών της αρχαιολογικής υπηρεσίας, τον μετατρέψανε σε αποθήκη για τα αρχαιολογικά και Ιερά Κειμήλια – ευρήματα, που είχαν βρεθεί σε ανασκαφές και σε Ιερούς χώρους στην Ιστορική πόλη της Άρτας και στον Ιστορικό της Νομό. Και επιτρέπουν τη Θεία Λειτουργία του Ιερού Ναού της Παναγίας της Παρηγορήτισσας δύο φορές το χρόνο της εορτής του Ευαγγελισμού και της Μεγάλης Εβδομάδος, σαν να είναι ιδιοκτησίας τους, μετατρέποντάς τον σε μουσείο, όπως ακριβώς γίνεται στην Τουρκία.
Αφού οι της Ιεράς Μητροπόλεως περί άλλων τυρβάζουν και δεν μεριμνήσανε πο- τέ μέχρι σήμερα για την πλήρη αποκατάσταση του Ιερού Ναού της Παναγίας της Παρηγορήτισσας, επιτρέποντας στην αρ- χαιολογική υπηρεσία να γίνει μόνιμα ως ιδιοκτήτης του Ιερού Ναού, ήταν εύλογο να τον έχουν μετατρέψει πότε ως αποθήκη και τώρα ως μουσείο.
Αυτοί της αρχαιολογικής υπηρεσίας, όταν πλέον από τη μόνιμη αδιαφορία και απάθεια της Ιεράς Μητροπόλεως Άρτας, άρχισαν να δοκιμάζουν πρώτα αφαιρώντας τους ξύλινους δοκούς από τα τόξα του Ιερού Ναού, παρουσιαστήκανε αμέσως εκ- τεταμένες επικίνδυνες ρωγμές. Αφαιρέσανε τις επιχωματώσεις από τους χώρους του Γυναικωνίτη και κατά μήκος των ρωγμών τοποθετήσανε μικρά κομμάτια από γυαλί για να διαπιστώσουν την έκταση των ρωγμών. Ξανατοποθετήσανε τους ξύλινους δοκούς στα τόξα του Ιερού Ναού και σκεπάσανε τους χώρους του Γυναικωνίτη «με κορκάλα» που φέρανε από την περιοχή του Μεσολογγίου.
Σήμερα παραμένει ως έχει «ερημωθείσα» και την χρησιμοποιούν ως μουσείο, όπως στην Τουρκία, και κόβουν εισιτήρια στους επισκέπτες του Ιερού Ναού. Αγαπητοί αναγνώστες σκεφτείτε το θράσος που έχουν, χρησιμοποιούν την εγκατάλειψη των Ιε-ρών χώρων στη σημερινή ελεύθερη Ελλάδα ως μουσεία και τα εκμεταλλεύονται οικονομικά. Χρόνια τώρα μας εμπαίζουν και μας κοροϊδεύουν ότι θα γίνουν εργασίες αναστήλωσης και συντήρησης στον Ιερό Ναό της Παναγίας της Παρηγορήτισσας, χρησιμοποιώντας τον «μακάβριο» τρόπο να στήνουν σκαλωσιές όταν πρόκειται να ακολουθήσουν εκλογές στη χώρα.
Στήσανε σκαλωσιά το έτος 1996, τη βρήκα και τη χρησιμοποίησα για να διαπιστώσω από κοντά τα σοβαρά προβλήματα που παρουσιάζει ο Ιερός Ναός της Παναγίας της Παρηγορήτισσας. Βρήκα πολλές εκτεταμένες ρωγμές, βρήκα τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι ο Ιερός Ναός της Παναγίας της Παρηγορήτισσας θεμελιώθηκε το 796 μΧ από τους κτήτορες Κωνσταντίνο Δούκα και την Πριγκίπισσα Ειρήνη της Κωνσταντινούπολης και ολοκληρώθηκε το 1000 μΧ.
Αυτή τη χρονολογία τη βρήκα σκαλισμένη σε μαρμάρινη κολώνα και τη φωτογράφισα όπως και τα ψηφιδωτά στο μεγάλο τρούλο και τις εκτεταμένες επικίνδυνες ρωγμές που μόνιμα υπάρχουν.
