Ω ελιά,/ που σε βρήκαν και σε πήραν τα φράγματα,/ ξεχασμένη μου αγάπη, ξεγραμμένη μου εστία. Δημ. Βλαχοπάνου, γράμματα ιάματα
Το πιο ιερό δένδρο της Ελληνικής χλωρίδας, που ζει πολύ περισσότερο από τις ανθρώπινες γενιές.
Είναι συνώνυμο της λαϊκής ζωής και αγαπά τον ήλιο και τον μυρωμένο αέρα. Αειθαλή τα κλαδιά της και σύμβολο του ανθρώπινου μόχθου. Είναι η ζωντανή έκφραση της φυλής μας με γερές ρίζες στην πολιτιστική μας κληρονομιά και ταυτότητα. Είναι ο ρυθμιστής της σχέσης μας με τη φύση σε θέματα διατροφής και υγείας.
Προγονικοί συναισθηματικοί δεσμοί μάς συνδέουν με τον καρπό της. Από τον καιρό τού Ιπποκράτη ως τις μέρες μας το ελαιόλαδο είναι το ίαμα για κάθε σπίτι. Έχει μόνιμη παρουσία στο Ελληνικό τραπέζι και δεν νοείται κουζίνα, σπιτικό ή ταβέρνα χωρίς το «παρθένο». Στη χώρα της ελιάς, πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά; Εκπαιδεύει τον ουρανίσκο να ανιχνεύει αρώματα, είναι άρτυμα, γευστικό και θρεπτικά ωφέλιμο. Το πικάντικο αγουρέλαιο με το βαθύ πράσινο χρώμα ξαφνιάζει τη γλώσσα.
«Φάε τη φέτα σου για να βάλεις δύναμη και να μεγαλώσεις», μάς παρακαλούσαν οι γιαγιάδες μας σε δύσκολους καιρούς. Ήταν νοτισμένη με λίγες σταγόνες λάδι πασπαλισμένη με ζάχαρη. Τότε που όποιο σπίτι είχε γεμάτο το αμπάρι με αλεύρι και λάδι, είχε το ναό της αφθονίας.
Στην τρέχουσα Ελληνική γαστρονομία, είναι η πρώτη ύλη, τόσο για τα ταπεινά φαγητά, όσο και για τα βασιλικά. Μελώνει τα λαδερά, νοστιμίζει τα όσπρια, τις σούπες, τις σαλάτες και κάνει υπέροχη την απλή μακαρονάδα. Μια κουταλιά λάδι στο ζεστό πιάτο είναι κάτι που απογειώνει τη γεύση. Τι πιο ωραίο να πρασινίζει το πάνω – πάνω στο πιάτο καθώς πλέει το λάδι! Και τα άγρια βραστά χόρτα με μπόλικο λάδι και λεμόνι δεν πάνε πίσω! Πίτα και τηγανίτα δεν γίνεται χωρίς λαδάκι, όπως και τα περισσότερα παραδοσιακά φαγητά. Για τις οργανικές ιδιότητες και τα άλλα οφέλη στην υγεία μας, ας ακούσουμε τους πλέον ειδικούς.
Πάνε κάποιες δεκαετίες που οι αγνές ψυχές των προγόνων μας ξόρκιζαν τα επερχόμενα. Και δεν έπεσαν έξω. Όντως, ο κλάδος της ελιάς καταρρέει. Έχασε τα πρωτεία του εθνικού προϊόντος. Το κόστος καλλιέργειας είναι δυσανάλογο της ωφέλειας με κανόνες οικονομίας. Η αυτάρκεια για χιλιάδες οικογένειες από τους μικρούς κλήρους γης πάει να γίνει όνειρο και ανάμνηση. Το λάδι της «χρονιάς» μοιραία θα λείψει. Είτε γιατί είναι δύσκολη, κουραστική και πολυδάπανη διαδικασία, είτε γιατί είναι ακριβοί οι αλλοδαποί εργάτες, είτε γιατί τα χωριά ερήμωσαν από κόσμο. Οι νέοι των πόλεων ή οι σχετικά νέοι παρακαλούν για ακαρπία, ώστε να αποφύγουν τη βάσανο της συγκομιδής στο χωριό.
Και στις οργανωμένες γεωργικές εκμεταλλεύσεις τα πράγματα είναι παρόμοια, ίσως και χειρότερα. Ο συνδυασμός των παραπάνω, με τις χαμηλές τιμές πώλησης και τις μικρές αποδόσεις, φέρνει οικονομική ασφυξία και εγκατάλειψη.
Το αγνό λαδάκι που γενεαλογικά υμνούσε τη ζωή και ήταν για τη χώρα μας μια αστείρευτη φλέβα χρυσού, στα επόμενα χρόνια θα φέρνει πόνο και θλίψη. Ακόμα και στα πιο γόνιμα μέρη της πατρίδας μας δυστυχώς θα αγοράζεται σε συσκευασία γυάλινη από το σουπερμάρκετ.
*Χαρακτηρισμός του Κωστή Παλαμά






