Εδώ και κάποια χρόνια γράφω για τις στενές σχέσεις της Άρτας και του Ηπειρωτικού Δεσποτάτου με την πόλη της Ραγούζας, το σημερινό Dubrovnik (Ντουμπρόβνικ).
Πριν από μένα ασχολήθηκε με το θέμα η Βυζαντινολόγος Ευστρατία Συγκέλλου, ο ιστορικός Σπύρος Ασωνίτης, πριν απ’ αυτούς ο Barisa Krekic, ο Γερμανός Hopf κτλ. Ενώ γνωρίζουμε πως ακόμα και τον καιρό του θέματος Νικοπόλεως η Ραγούζα είχε σχέσεις με την Άρτα και την Ήπειρο, στην εποχή του Δεσποτάτου δέθηκε ακόμα περισσότερο.
Μια επιστολή που έλαβα από την κ. Συγκέλλου στα Γερμανικά και είναι μετάφραση από την Βυζαντινή που φυλάσσεται στο αρχείο της Ραγούζας – Ντουμπρόβνικ και έχει επεξεργαστεί από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης είναι αυτή, του Δεσπότη Μανουήλ Άγγελου Κομνηνού Δούκα προς τους Ραγουζαίους.
Ο Μανουήλ ήταν αδερφός του Δεσπότη Θεόδωρου Κομνηνοδούκα και μετά την ήττα αυτού από τον Βούκγαρο Ασσάν ανέλαβε το Ηπειρωτικό Δεσποτάτο και κατόπιν έγινε Δεσπότης Θεσσαλονίκης και Θεσσαλίας.
Όταν ο γαμπρός του αδερφού του, ο βασιλιάς της Σερβίας Στέφανος Ράντοσλαβ Νεμάνια έχασε το θρόνο του από τον αδερφό του, κατέφυγε με τη σύζυγο του Άννα Δούκαινα Αγγελίνα, ανεψιά του Μανουήλ στην Ραγούζα (σημείωση Ντουμπρόβνικ), όπου του επιφύλαξαν θερμή υποδοχή και τους περιποιήθηκαν. Ο Μανουήλ προκειμένου να ευχαριστήσει τους Ραγουζαίους γι’ αυτή την περιποίηση που δέχτηκαν τα συγγενικά του πρόσωπα έστειλε μια επιστολή στους Ραγουζαίους, με την οποία τους παρέχει ασφάλεια και εμπορικά δικαιώματα στα εδάφη του.
Στην επιστολή, γράφει: «Λόγω της αγάπης της Μεγαλειότητάς Μου προς τους κατοίκους της πόλης της Ραγούσας – διότι κι αυτοί έδειξαν καλή διάθεση προς τη Μεγαλειότητά Μου και συμπεριφέρθηκαν καλά, ευγενικά και ελεήμονα προς τα παιδιά της Μεγαλειότητάς Μου, δηλαδή τον Υψηλότατο Βασιλιά της Σερβίας και τον αγαπημένο μου γαμπρό, κ. Στέφανο Δούκα, και την αγαπημένη μου ανιψιά, Βασίλισσα Άννα Δούκαινα, λόγω αυτής της αγάπης που τρέφει η Μεγαλειότητά Μου για τους Ραγουσιανούς, τους παραχωρεί αυτό το παρόν πρόσταγμα, με το οποίο διατάζει ότι από τώρα και στο εξής, αυτοί οι Ραγουσιανοί θα έχουν ελευθερία σε στεριά και θάλασσα από την πλευρά της Μεγαλειότητάς Μου.
Όπου κι αν βρίσκονται εντός της επικράτειας της Μεγαλειότητάς Μου, κανείς δεν θα τολμήσει να τους βλάψει στο ελάχιστο ή να τους προκαλέσει οποιαδήποτε ζημιά, αλλά θα είναι σεβαστοί ως φίλοι της Μεγαλειότητάς Μου. Και δεν θα τους γίνει καμία ζημιά, ούτε στην ξηρά ούτε στη θάλασσα, όπως έχει ειπωθεί. Εάν, ωστόσο, τα πλοία της Ραγούσας καταδιώξουν πειρατές και αυτά τα πλοία αναζητήσουν καταφύγιο στα εδάφη της Μεγαλειότητάς μου, θα είναι καθήκον των κατοίκων της αντίστοιχης περιοχής να βοηθήσουν και να υπερασπιστούν τα πλοία της Ραγούσας όποτε είναι δυνατόν.
Οι έμποροι από αυτή την πόλη μπορούν να ταξιδεύουν και να εμπορεύονται σε όλη τη γη της Μεγαλειότητάς Μου, αγοράζοντας και πουλώντας ό,τι θέλουν. Ωστόσο, σε περιόδους αποτυχίας των καλλιεργειών στη γη της Μεγαλειότητάς Μου, δεν θα τους επιτρέπεται να αγοράζουν καλλιέργειες και να τις εξάγουν από τη γη της Μεγαλειότητάς Μου.
Διότι σε κάθε περίπτωση, η πρώτη ανάγκη είναι να τραφούν οι ιθαγενείς και μόνο τότε μπορεί η σοδειά από τη γη της Μεγαλειότητάς Μου να εξαχθεί σε γειτονικές χώρες. Η Μεγαλειότητά Μου απαγορεύει και αποτρέπει εντελώς την ενεχυρίαση περιουσίας Ραγουζαίων σε ολόκληρο το βασίλειο της Μεγαλειότητάς Μου για οποιονδήποτε εύλογο ή απίθανο λόγο. Αν κάποιος έχει κάτι να πει εναντίον ενός Ραγουσανού, είναι υποχρεωμένος να απευθυνθεί στη Μεγαλειότητά Μου και να το αναφέρει.
Η Μεγαλειότητά Μου, ωστόσο, θα ενημερώσει τους αγαπημένους της Ραγουσανούς γι’ αυτό, και αυτοί, αφού μάθουν τις λεπτομέρειες της υπόθεσης, σίγουρα θα αποφασίσουν τι είναι σωστό. Επιπλέον, η Μεγαλειότητά Μου προσθέτει και αυτό: Αυτό το προστάγμα της Μεγαλειότητάς Μου εκδόθηκε και παραδόθηκε κατόπιν αιτήματος των αγαπημένων από τη Μεγαλειότητά Μου Ραγουζαίων για την ασφαλή φύλαξή τους τον μήνα Μάρτιο της 7ης Ινδικτίου 1234».
