Παραθέτω σήμερα μερικά γεγονότα που συνέβησαν στην μικρή πόλη και στην επαρχία της το 1901 μέσα από τις συλλογές εφημερίδων Σωτήρη Κασσανού, και τον οποίο ευχαριστώ. Εμφάνισις ἀγνώστων. Άρτα (αὐθημερόν): Ὁ ἀστυνόμος Ραδοβιζίου ἀναφέρει ὅτι προχθὲς εις την θέσιν Γουνσμένη τοῦ δήμου Τετραφυλίας εμφανίστηκαν δύο ἔνοπλοι άγνωστοι οι οποίοι συνέλαβον καὶ κακοποίησαν τον ποιμένα Βασ. Ντίκαν. Μετὰ από αυτή την πράξη οι δράστες έφυγαν προς άγνωστη κατεύθενση. Η Αστυνομία έλαβε δραστήρια μέτρα για την σύλληψη αυτών.
Το μεγάλο συλλαλητήριο. Από το 1900 έως το 1901, η Άρτα αντιμετώπισε μεγάλη οικονομική κρίση λόγω της ανομβρίας και κακής σοδειάς.
Στις 4 Μαρτίου του 1901, ο λαός της Άρτας καθοδηγούμενος από τον Κ. Μόραλλη, ο οποίος μέσα από ένα φλογερό λόγο, περιέγραψε την κατάσταση πείνας που είχε πέσει στην πόλη. Μια πενταμελής επιτροπή εξέδωσε ψήφισμα στο Νομάρχη Άρτας, στον οποίο έκανε έκκληση να τους παραχωρηθούν δάνεια από την Εθνική τράπεζα, όπως προέβλεπε το άρθρο 6 του συντάγματος, προκειμένου να ορθοποδήσει η οικονομία της πόλης. Ο Νομάρχης παρέλαβε το ψήφισμα, είπε πως είναι γνώστης της κατάστασης και πως θα προωθήσει το θέμα στην κυβέρνηση.
Φασαρία και σκοτωμός. Προχθές το απόγευμα οι χωροφύλακες Β. Λογοθέτης και Μπουρσίνας έκαναν περίπολο όταν είδαν να γίνεται φασαρία και να χτυπιούνται πολίτες μεταξύ τους. Αυτοί θέλησαν να τους χωρίσουν και επενέβησαν. Τώρα όμως οι πολίτες στράφηκαν εναντίον αυτών και τους επιτέθηκαν. Βλέποντας την επίθεση ένας αστυνόμος πυροβόλησε και σκότωσε τον πολίτη Θ. Καραθάνο.
Καραπάνος – εξαγορά εκλογών. Δεν χρειάζεται να αναφέρουμε και εδώ τι μούτρο ήταν ο Καραπάνος. Στις 19 Νοεμβρίου του 1900 κάποιος εκλογικός αντιπρόσωπος διαμαρτύρεται και γράφει: «Είναι γνωστό πως ο Καραπάνος αφού έβαλε στο χέρι του το κεντρικό ταμείο ως υπουργός Οικονομικών, ο συνδυασμός του βγήκε στην Άρτα πρώτος, με την γνωστή μέθοδο. Υπολογίζεται πως δαπανήθηκαν 250.000 δραχμές για να έρθει το ποθητό αποτέλεσμα. Ακόμη και ο συνάδελφος μου, ο κύριος Οικονομίδης, φαίνεται να τα άρπαξε, την κοπάνησε και με άφησε μόνο μου στην Χώσεψη (Κυψέλη). Τουλάχιστον να γίνουν γνωστά αυτά που συνέβησαν χωρίς να περιμένω πως θα αλλάξει κάτι».
Μια άλλη συμπλοκή. Ο Βασ. Δόρας αρπάχτηκε στα χέρια με κάποιον Δ. Πρατσίκα. Κι επειδή καμιά φορά η κουμπούρα είναι δυνατότερη των χεριών, τράβηξε το πιστόλι και πυροβόλησε τον Πρατσίκα στη δεξιά πλευρά. Παρ’ ολίγο να τον σκοτώσει.
Άρτα 1902, άλλες ειδήσεις
Ανομβρία. Είναι η χρονιά που η Άρτα θα υποφέρει από ανομβρία.
Διαβάζουμε το παρακάτω κείμενο από εφημερίδα της εποχής, το οποίο μεταφέρω αυτούσιο: «Ἡ ἀνομβρία ἐξακολουθεῖ ἐνταῦθα καὶ εἰς τὰ πέριξ. Εἰς τοὺς Δήμους τῆς περιφερείας Τσουμέρκων βρέχει καθ᾿ ἑκάστην. Ἡ χθὲς τὴν νύκτα πεσοῦσα ἐνταῦθα βροχὴ ἦτο ἀσήμαντος, ἐκ τῆς ἀνομβρίας δὲ τὰ σπαρτὰ τῶν Δήμων ᾿Αρταίων καὶ Πέτα κινδυνεύουσι καὶ παρακωλύεται ἡ σπορὰ τοῦ ἀραβοσίτου. Αἱ καπνοφυτεῖαι ἐχουσιν ἀνάγκην ἐπίσης βροχῶν. Εἰς τοὺς ὀρεινοὺς Δήμους Θεοδωρίας, Πραμάντων, Αγνάντων, Καλαρρυτῶν τὰ σπαρτὰ βαίνουσι καλῶς. Τὰ ἐλαιόδενδρα ἐν γένει καὶ αἱ ἄμπελοι μέχρι τῆς ὥρας εἰσὶν ἐν καλῇ καταστάσει».
Μάιος 1902, φτώχεια καταραμένη. Η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ του Μαΐου 1902 κάνει λόγο για πρωτοφανή φτώχεια στην Άρτα. Γράφει: «13 Μαΐου. (Τηλεγράφημα τοῦ ἀνταποκριτοῦ μας). – Ἡ πενία ἡ μαστίζουσα ὁλόκληρον τὴν ἐπαρχίαν μας εἶνε πρωτοφανής. Ἕνεκα τῆς δυστυχίας ταύτης ὑπάρχουσι φόβοι διαταράξεως τῆς δημοσίας τάξεως. Χθές τὴν νύκτα ἐγένετο κλοπὴ διὰρρήξεως ἑνὸς τῶν καταστημάτων τῆς πόλεως».
Μάιος 1902, Τούρκοι λιποτάκτες. Στις 13 Μαΐου πάλι η εφημερίδα ΣΚΡΙΠ κάνει λόγο για Τούρκους Στρατιώτες που λιποτακτούν και εμφανίζονται στα φυλάκια σε άθλια κατάσταση.
Γράφει: «Άρτα, 13 Μαΐου. (Τηλεγράφημα του ἀνταποκριτοῦ μας). Κατ ̓ αὐτὰς παρατηρείται αθρόα προσέλευσις Τούρκων στρατιωτῶν εἰς τοὺς ἡμετέρους σταθμούς. Αἱ Τοῦρκαι λιποτάκται προσέρχονται ἐντελῶς ἄοπλοι καὶ ἐν άθλιεστάτη καταστάσει».
Η επίσκεψη του Γάλλου πρέσβη. Θα πρέπει να γνωρίζουμε πως μέχρι το 1912 η Άρτα διατηρούσε Γαλλικό προξενείο στην Άρτα. Τον Ιούνιο του 1902 επισκέφθηκε την πόλη της Άρτας ο Γάλλος πρέσβης των Αθηνών Κόμης Ντ΄ Ορμεσόν, προφανώς με την οικογένειά του και διανυκτέρευσε στην οικία του Γαρουφαλιά, υποθέτω του Ευάγγελου.
Εδώ από εφημερίδα της εποχής η επίσκεψη του πρέσβη: «Χθὲς ἀφίκετο ὁ Πρέσβυς τῆς Γαλλίας κόμης Δ’ Ορμεσσόν. Ἡ ὑποδοχὴ ὑπῆρξεν ἐγκάρδιος. Κατέλυσεν εἰς τὴν οἰκίαν τοῦ βουλευτού κ. Γαρουφαλιᾶ, ἐπεσκέψατο δὲ τοὺς ναούς Παρηγορητρίας, Αγίας Θεοδώρας, τὸ φρούριο καὶ τὴν Γέφυραν του Αράχθου, ξεναγοῦντος εὐγε-νῶς τοῦ κ. Σπήλιου.
Ο υἱὸς τοῦ κ. Πρέσβεως ἐφωτογράφει πάντα ἐξελθόντα εἰς τὸ Ὀθωμανικόν ἔδαφος. Η φρουρά παρουσίασεν όπλα. Ο κ. πρέσβυς ἀπεθαύμασε τὰς καλλονὰς τῆς Αρτης καὶ συνέστησεν ὑπομονὴν διὰ τὴν πραγμάτωσιν τῶν προαιωνίων πόθων προσθεὶς ὅτι ἡ Γαλλία δὲν θὰ παύσῃ συνηγοροῦσα ὑπὲρ αὐτῶν. Τὴν ἑσπέραν ἀνεχώρησεν εἰς Καρβασσαρᾶν ἐπειγόμενος νὰ ἐπιστρέψῃ εἰς Ἀθήνας».
Ευχαριστώ τον φίλο Σωτήρη Κασσανό για τις πληροφορίες από τις συλλογές εφημερίδων.
