Συνέντευξη στην Κατερίνας Σχισμένου*

«Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» του Λουίτζι Πιραντέλλο σε σκηνοθεσία Έλλης Μάνθα το νέο έργο που ανεβάζει επί σκηνής ο Σύλλογος «ΣΚΟΥΦΑΣ»

Η Ομάδα του Θεατρικού Εργαστηρίου του Μουσικοφιλολογικού Συλλόγου Άρτας «Ο ΣΚΟΥΦΑΣ», παρουσιάζει το θεατρικό έργο «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» του Λουίτζι Πιραντέλλο, σε σκηνοθεσία Έλλης Μάνθα, στην Πνευματική Στέγη του Συλλόγου.

Οι παραστάσεις θα συνεχιστούν ως εξής το τριήμερο από Πέμπτη 12 έως Σάββατο 14 Μαρτίου. Με αφορμή την νέα παράσταση του ιστορικού Συλλόγου η Κατερίνα Σχισμένου συνομιλεί με την σκηνοθέτη του έργου Έλλη Μάνθα.

Ερ: Τι σας οδήγησε στην επιλογή του συγκεκριμένου έργου σε σχέση με τη σημερινή συγκυρία; Θεωρείτε ότι η ρευστότητα ταυτότητας και η αμφισβήτηση της αυθεντίας που θέτει το έργο, συνομιλούν με σύγχρονες κοινωνικές και καλλιτεχνικές συνθήκες;
Απ: Το «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» το επέλεξα γιατί είναι μια διαφορετική πρόταση. Είναι ένα έργο που μιλά για το ίδιο το θέατρο, όχι θεωρητικά αλλά μέσα από την ίδια τη σκηνική πράξη. Αμφισβητεί τη σταθερότητα της φόρμας, δοκιμάζει τα όρια και αφήνει χώρο στο απρόοπτο. Δεν παρακολουθούμε απλώς μια έτοιμη παράσταση. Βλέπουμε κάτι να γεννιέται μπροστά στα μάτια μας. Υπάρχει ρίσκο. Υπάρχει η αίσθηση ότι η διαδικασία εκτίθεται. Και αυτό το κάνει μια καινούργια εμπειρία τόσο για το κοινό όσο και για όλη την ομάδα. Η «ρευστότητα» που αναφέρετε στην ερώτηση, για μένα, αφορά ακριβώς αυτή τη μετακίνηση. Το ότι τίποτα δεν είναι απολύτως παγιωμένο. Ο ρόλος δεν είναι κλειστός, η φόρμα δεν είναι αδιαπραγμάτευτη, η αυθεντία δεν λειτουργεί ως δεδομένη. Το θέατρο εδώ δοκιμάζεται και επαναπροσδιορίζεται μέσα από την ίδια του τη διαδικασία.

Ερ: Πώς προσεγγίσατε τη δομή του έργου; Σε ποιον βαθμό αναζητήσατε αναλογίες με το σημερινό τοπίο της θεατρικής δημιουργίας;
Απ: Η δομή του έργου δεν είναι η συνηθισμένη δομή μιας θεατρικής παράστασης. Δεν ακολουθεί μια σταθερή, γραμμική εξέλιξη, σκηνή προς σκηνή. Η δράση διακόπτεται καθώς η παράσταση «στήνεται» μπροστά στον θεατή. Αυτή η ιδιαιτερότητα της δομής του έργου δημιουργεί μια διαφορετική σχέση με το κοινό. Η παράσταση δεν ζητά παθητική παρακολούθηση, αλλά ζητά εγρήγορση. Ο θεατής καλείται να παρακολουθήσει όχι μόνο τι συμβαίνει, αλλά και πώς συμβαίνει. Όσο για το σήμερα, δεν αναζητήσαμε συνειδητά αναλογίες. Όμως το γεγονός ότι το έργο αποκαλύπτει τη διαδικασία και δεν κρύβει τον μηχανισμό του, το κάνει να μοιάζει πολύ κοντά σε σύγχρονες θεατρικές πρακτικές. Δεν χρειάστηκε να το μετα φέρουμε στο παρόν. Ήδη συνομιλεί μαζί του.

Ερ: Ο αυτοσχεδιασμός στο έργο λειτουργεί ως ρήξη ή ως ελεγχόμενη σύμβαση; Πώς μεταφράστηκε αυτή η ένταση στη δική σας σκηνοθεσία;
Απ: Ο αυτοσχεδιασμός στο έργο είναι, κατά τη γνώμη μου, μια ελεγχόμενη ρήξη. Υπάρχει μέσα σε ένα πλαίσιο, αλλά απειλεί να το διαταράξει. Αυτή η διπλή φύση ήταν και το στοίχημα της παράστασης. Στη σκηνοθεσία με ενδιέφερε να υπάρχει αυτή η αίσθηση ελευθερίας, αλλά χωρίς να διαλύεται η συνοχή της παράστασης.
Να νιώθει ο θεατής ότι κάτι μπορεί να συμβεί εκείνη τη στιγμή, χωρίς όμως να χαθεί η κατεύθυνση του έργου. Για μένα, η ένταση βρίσκεται ακριβώς εκεί, στο ότι η παράσταση μοιάζει να κινείται στο όριο, αλλά τελικά κρατά τη μορφή της.

Ερ: Είναι ένα αγαπημένο έργο που έχει παιχτεί από πολλούς και πολλές φορές. Πώς επιχειρήσατε να του προσδώσετε μια νεότερη οπτική;
Απ: Δεν προσπάθησα να «εκσυγχρονίσω» το έργο με εξωτερικά στοιχεία. Η νεότερη οπτική, για μένα, δεν βρίσκεται στη μεταφορά του σε άλλο χρόνο ή περιβάλλον, αλλά στη ματιά. Δουλέψαμε με απλότητα και καθαρότητα. Αφαιρέσαμε οτιδήποτε περιττό, ώστε να αναδειχθεί η σχέση των ηθοποιών με τους ρόλους και μεταξύ τους. Η νεότητα της ματιάς προέκυψε μέσα από τη συλλογική δουλειά της ομάδας, από την ενέργεια των σωμάτων, από τη διάθεση για ρίσκο, από τη συμμετοχή. Το ζητούμενο δεν ήταν να κάνουμε κάτι «διαφορετικό» για να ξεχωρίσουμε, αλλά να σταθούμε με ειλικρίνεια απέναντι στο έργο και να το αφήσουμε να μιλήσει ξανά, μέσα από εμάς, σήμερα.

Παίζουν οι ηθοποιοί
Στην παράσταση παίζουν: Γιώργος Σταύρος, Στεργιανή Βερνιώτου, Εύη Πελλούμπη, Φωτεινή Τσαδήμα, Βασιλική Μαλτέζου, Βάσω Καραβασίλη, Θωμάς Χρήστου, Φώτης Παπαφώτης, Κώστας Χαρίσης, Παναγιώτης Καβαλίκας, Φατός Σελαμήογλου, Παντελής Σιώζος, Γιώργος Πετράκης, Αγάπη Τάτση, Ελένη Δρίβα, Μαρία Παναγιωτίδη, Έλλη Μάνθα. Πιάνο: Νικολέτα Περδίκη.

Συντελεστές
Συντελεστές παράστασης: Μετάφραση Δημήτρης Μυράτ. Σκηνοθεσία Έλλη Μάνθα. Επιμέλεια και σχεδιασμός κοστουμιών Ειρήνη Νάκου. Κατασκευή κοστουμιών Ντίνα Τζουβάρα. Σχεδιασμός σκηνικών Έλλη Μάνθα. Κατασκευή σκηνικών Σωτήρης Γούσιας. Επιμέλεια φωτισμού και ήχου Γιώργος Νικολακόπουλος «G Sounds και Lights». Μουσική επιμέλεια Φατός Σελαμήογλου. Βοηθός σκηνοθέτη Ειρήνη Νάκου. Βοηθός μουσικής Νάντια Λαμπράκη. Μακιγιάζ – κομμώσεις η ομάδα. Χορογραφική συμβολή Δώρα Μπαρκούζου. Φωτογραφία αφίσας Γιώργος Σταύρος. Βίντεο Στεργιανή Βερνιώτου. Φωτογραφίες Γιώργος Σταύρος, Στεργιανή Βερνιώτου, Χρήστος Ροντογιάννης, Στέλλα Μπασιά.