Δεν είναι πολύ γνωστό ότι στην Αιθιοπία είναι οι πιο παλαιοί χριστιανοί. Θα πρόσθετα και οι πιο καλοί χριστιανοί. Η γιορτή των Χριστουγέννων είναι κάτι φαντασμαγορικό. Αξίζει να πάει κανείς στην Αιθιοπία μόνο για τα Χριστούγεννα.
Οι Αιθίοπες ακολουθούν το Ιουλιανό ημερολόγιο έτσι ώστε οι γιορτές να είναι μετατοπισμένες κατά 13 ημέρες. Έτσι τα Χριστούγεννα γιορτάζονται στις 7 Ιανουαρίου, την ημέρα που για εμάς είναι τ’ Αη Γιαννιού. Για το λόγο αυτό τα ταξίδια στην Αιθιοπία συνήθως γίνονται αμέσως μετά την Πρωτοχρονιά, ώστε να περιλαμβάνουν και τα Χριστούγεννα στις 7 Ιανουαρίου. Το δικό μας περίπου 5ωρο ταξίδι μέσω Κωνσταντινούπολης (3 έως 14 Ιανουαρίου) περιλάμβανε τα κυριότερα τουριστικά μέρη της Αιθιοπίας. Κύριο ενδιαφέρον η Λαλιμπέλα, η πόλη των εκκλησιών, όπου και η πιο φαντασμαγορική γιορτή των Χριστουγέννων.

Λίγα για την Αιθιοπία
Η Αιθιοπία έχει έκταση 1.104.300 τετραγωνικά χιλιόμετρα (περίπου οχτώ φορές όσο η Ελλάδα) και πληθυσμό περίπου 111,65 εκατομμύρια κατοίκους (περίπου 11 φορές η Ελλάδα). Είναι η παλαιότερη ανεξάρτητη χώρα στην Αφρική χωρίς να έχει διατελέσει αποικία εκτός από το διάστημα 1936 -1941 που ήταν υπό μερική Ιταλική κατοχή. Είναι η χώρα απ’ όπου προέρχεται ο καφές. Στο παρελθόν ονομαζόταν Αβησσυνία, ενώ η τωρινή ονομασία προς τιμή της Ελλάδας, προέρχεται από τους αρχαίους Έλληνες που την ονόμαζαν έτσι, με ρίζες (αιθ) και (ὄψ) (“καμένη όψη”).
Ιστορία. Η Αιθιοπία θεωρείται η περιοχή απ’ όπου προέρχονται οι ανατομικά σύγχρονοι άνθρωποι, οι Homo sapiens, στη Μέση Παλαιολιθική εποχή 200.000 χρόνια πριν. Η Αιθιοπία αναφέρεται στον Όμηρο και στον Ησίοδο. Τον 1ο αιώνα μΧ, αναδύθηκε στη βόρεια Αιθιοπία το βασίλειο του Αξούμ με ελληνικές επιρροές, από το οποίο σώζονται σπουδαία μνημεία.
Λίγο πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο κατελήφθη για λίγο από τους Ιταλούς που χρησιμοποίησαν το αέριο «μουστάρδας» που αποδεκάτισε τον Αιθιοπικό στρατό. Από το 1952 μαζί με την Ιταλική αποικία της Ερυθραίας, αποτέλεσε το ομόσπονδο κράτος της Αιθιοπίας. Το 1974 ο Μενγκίστου Χαϊλέ Μαριάμ καθαίρεσε τον αυτοκράτορα Χαϊλέ Σελασιέ, καταργώντας τη μοναρχία, εγκαθιδρύοντας κομμουνιστική δικακτορία. Το 2008 καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο για γενοκτονία που στοίχισε τη ζωή σε 500.000 Αιθίοπες.
Από το 1993 η Ερυθραία είναι ανεξάρτητο κράτος στερώντας την Αιθιοπία από την έξοδο προς τη θάλασσα και στη συνέχεια ακολούθησε διετής εμφύλιος πόλεμος. Σήμερα η Αιθιοπία είναι η μεγαλύτερη οικονομία (με βάση το ΑΕΠ) στην ανατολική και κεντρική Αφρική.

Ο χριστιανισμός στην Αιθιοπία
Ο χριστιανισμός διαδόθηκε στην Αιθιοπία τον 4ο αιώνα μΧ από τον Έλληνα έμπορο Φρουμέντιο που έγινε επίσκοπος της χώρας. Διαδόθηκε και επικράτησε ο Μονοφυσιτισμός, που αποτελεί μέχρι σήμερα την επίσημη θρησκεία της χώρας.
Ο Μονοφυσιτισμός καταδικάστηκε από την Δ’ Οικουμενική Σύνοδο της Χαλκηδόνας το 451 μΧ και την Ε΄ Οικουμενική Σύνοδο της Κωνσταντινούπολης το 553 μΧ όπου και διατυπώθηκε το ορθόδοξο δόγμα, σύμφωνα με το οποίο ο Ιησούς υπάρχει σε ένα μόνο πρόσωπο και με δύο φύσεις, την ανθρώπινη και τη θεία.
Οι Αιθίοπες δεν είναι Κόπτες επειδή έτσι ονομάζονταν μόνο οι Μονοφυσίτες της Αιγύπτου.
Βρίσκονται πολλά στοιχεία από την Παλαιά Διαθήκη στο τελετουργικό της λειτουργίας τους, όπως τη χρήση μουσικών οργάνων και τυμπάνων που συνοδεύουν με χορευτικές κινήσεις. Η Αιθιοπία, πλήρως απομονωμένη, μόλις τον 13ο αιώνα έγινε γνωστό ότι υπήρχε εκεί ένα Χριστιανικό κράτος. Σήμερα η χριστιανική θρησκεία είναι η κυρίαρχη στην Αιθιοπία με πάνω από 50% του πληθυσμού χριστιανούς και η εκκλησία από το 1959 αυτοκέφαλη συνδεδεμένη με τους Κόπτες.
Ο χριστιανισμός στην Αιθιοπία είναι μια ζωντανή παράδοση που διατηρεί μοναδικά στοιχεία αναδεικνύοντας τη χώρα ως έναν από τους παλαιότερους και τους πιο ανθεκτικούς πυρήνες του χριστιανισμού. Η Αιθιοπία είναι η δεύτερη χώρα, μόνο μετά την Αρμενία, που διακήρυξε επίσημα τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία του κράτους το 333 μΧ.

Λαλιμπέλα, η πόλη των εκκλησιών
Η Λαλιμπέλα είναι πόλη της βόρειας Αιθιοπίας διάσημη για τις έντεκα μονολιθικές εκκλησίες και τα διάφορα παραδοσιακά κτίρια, τα οποία είναι χτισμένα εντός των βράχων της περιοχής, και τα οποία έχουν ανακηρυχθεί ως μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς από την UNESCO.
Η Λαλιμπέλα μια πόλη βγαλμένη από το παρελθόν, ξηρή, σκονισμένη, χωρίς καταστήματα δώρων γεμάτη γαϊδούρια αλλά με απίστευτη θέα, είναι μια ζωντανή πόλη. Η πόλη έχει περίπου 15.000 κατοίκους αλλά και περισσότερους από 1.000 ιερείς που συμμετέχουν σε θρησκευτικές τελετές στις εκκλησίες καθ’ όλη την διάρκεια του έτους.
Αποτέλεσε πρωτεύουσα δυναστείας για περίπου 300 χρόνια. Έπειτα ονομάσθηκε Λαλιμπέλα από το όνομα Μονάρχη (τέλη 1200 με αρχές 13ου αιώνα), ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση έχτισε τις εκκλησίες. Για τους χριστιανούς είναι μια από τις πιο ιερές πόλεις της Αιθιοπίας και κέντρο προσκυνήματος.

Οι εκκλησίες της Λαλιμπέλα
Οι εκκλησίες ανακαλύφθηκαν από Πορτογάλο εξερευνητή το 1520, ο οποίος σημείωσε στο ημερολόγιό του ότι το θαύμα των εκκλησιών είναι αδύνατο να το πιστέψουν.
Οι εκκλησίες της Λαλιμπέλα δεν έχουν χτισθεί, έχουν ανασκαφεί. Η μοναδικότητα των οικοδομημάτων έγκειται στο γεγονός ότι σκαλίστηκαν από πάνω προς τα κάτω γεγονός μοναδικό στην ιστορία της αρχιτεκτονικής. Κάθε εκκλησία δημιουργήθηκε με την λάξευση μεγάλης τάφρου και στις τέσσερις πλευρές του βράχου και στη συνέχεια έγινε η εξαντλητική και κοπιώδη σμίλευση στο εσωτερικό. Η υψηλότερη εκκλησία είναι 12 μέτρα ψηλή. Η εργασία που απαιτήθηκε για να ολοκληρωθεί ένα τέτοιο έργο με σφυριά είναι πραγματικά εκπληκτική.
Οι στέγες των εκκλησιών της Λαλιμπέλα είναι στο επίπεδο τους εδάφους και για να φθάσει κανείς στο επίπεδο της εισόδου κατεβαίνει με σκαλιστές σκάλες μέσα από τις στενές κατηφορικές τάφρους. Η χωροταξία της πόλης και οι ονομασίες είναι μια συμβολική παράσταση της Ιερουσαλήμ που κάνει τους ειδικούς να πιστεύουν ότι η τωρινή μορφή των εκκλησιών υπάρχει από τον καιρό κατάκτησης της Ιερουσαλήμ από τον Σαλαντίν το 1187 μΧ.

Xριστούγεννα στην Αιθιοπία
Η σαρανταήμερη νηστεία σπάζει για ένα παραδοσιακό γεύμα μετά την θεία λειτουργία που περιλαμβάνει πλήθος εορταστικών γευμάτων αλλά και το παραδοσιακό ξινό αιθιοπικό ψωμί.
Το γεύμα είναι δομημένο ώστε να μοιράζεται ανάμεσα σε πολλούς ανθρώπους ως δείγμα αγάπης και εκτίμησης ενώ τα άσπρα ρούχα είναι σχεδόν υποχρεωτικά καθώς τονίζουν το χαρμόσυνο μήνυμα των Χριστουγέννων. Η λειτουργία αρχίζει το βράδυ της παραμονής και περιλαμβάνει ψαλμούς, ποιήματα, κάλαντα, τραγούδια αλλά και πολύ χορό. Εντυπωσιακό το θέαμα μετά την λειτουργία των πιστών που ξεχύνονται στα στενά δρομάκια της πόλης με τις λευκές φορεσιές συνοδεία μουσικής και τυμπάνων.
Η θρησκευτική τελετουργία των Χριστουγέννων χαρακτηρίζεται από τις πομπές με τα πλήθη να τραγουδούν και να ψέλνουν παρέα με τους ιερείς. Η εικόνα με τους δρόμους έξω από τις εκκλησίες ασπρισμένους και τους ανθρώπους να τραγουδούν και να χορεύουν, είναι μοναδική.
*Ο Χρήστος Ντάλας είναι πολιτικός και τοπογράφος μηχανικός