Διανύουμε την εποχή του λιομαζώματος. Τη χαρά της ζωής που κρέμεται στις ασημοπράσινες και ηλιόλουστες πλαγιές ή στα ισιώματα του τόπου μας. Θα μας χαρίσει το λάδι της χρονιάς, το δικό μας, το μοναδικό αγνό παρθένο από την κορωνέϊκη ποικιλία ή τη χονδροελιά. Κάποιοι τυχεροί θα απολαύσουν και το αγουρέλαιο. Κουβαλά μέσα του τούς αιώνες και έναν ενσωματωμένο πολιτισμό.
Από τα μνημεία της φύσης μέχρι το λιοτρίβι, μια ανάσα δρόμος. Με επιβατικά και αγροτικά αυτοκίνητα, με μπαγκαζιέρες και τρακτέρ, καταφθάνουν οι παραγωγοί σαν σε προσκύνημα. Δεν είναι μόνοι τους. Συνήθως τους ακολουθούν κι άλλα μέλη της οικογένειας. Από τον παππού μέχρι τον εγγονό. Νιώθουν όμορφα στον φιλόξενο αυτό χώρο. Οι μεγαλύτεροι έχουν κάνει φίλο και σύμμαχο το χρόνο. Ένα ποίημα, αυτό που θωρούν τα μάτια τους. Φως φωτίζει τα πρόσωπά τους. Σμίγουν τις παλάμες με γνωστούς και αγνώστους. Ανταλλάσσουν πληροφορίες και εμπειρίες για τις «ρίζες» τους και τις αποδόσεις. Φυλλωσιές γίνονται οι σχέσεις τους και μπλέκονται οι αισθήσεις. Η ευγένεια του προσωπικού και η χρονική συνέπεια, άλλη μια κατάκτηση.
Οι σύγχρονες και αυτοματοποιημένες εγκαταστάσεις με ψηφιακή τεχνολογία, η καθαριότητα, τα βιομηχανικά δάπεδα, ο χώρος αναμονής, γίνονται εικόνες που ασπάζονται τα μάτια. Η θερμοκρασία, η υγιεινή, οι καθαρές σωληνώσεις, η διαρκής συντήρηση και το καλό πλύσιμο όλων των μεταλλικών ανοξείδωτων μερών είναι το κομβικό σημείο για την τελική ποιότητα του λαδιού.
Ο αδιάκοπος ήχος από τον ανελέητο βομβαρδισμό του σπαστήρα που συνθλίβει το κουκούτσι διεγείρει και συγκινεί. Μεγάλος έρωτας, μεταλαβιά και πανηγύρι είναι όλη η διαδρομή από τη μεγάλη λεκάνη υποδοχής μέχρι τον τενεκέ. Η χρυσοπράσινη «κατεβασιά» φέρνει στα λαίμαργα μάτια τα πιο μεγάλα συναισθήματα. Λαμποκοπά γεμάτο αρώματα και γεύσεις από τη μάνα γη. Πρώτα θα ανάψει το καντήλι των Αγίων και μετά θα νοστιμίσει τη σαλάτα.
Αυτά τα βιώματα των εργατικών και ρομαντικών ανθρώπων πάνε να εκλείψουν. Η ανάγκη της χειρωνακτικής εργασίας κατάντησε ανημποριά και το λιομάζωμα ακατάδεκτο κάλεσμα. Είδος εν ανεπαρκεία οι ελαιομαζευτάδες. Οι ανάγκες καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό από ξένα εργατικά χέρια. «Έχει πλούτο η Άρτα», κυκλοφορεί στην πιάτσα. Η κατάσταση πάει να γίνει μη αναστρέψιμη σε μια τρισευλογημένη χώρα. Τα μεροκάματα έχουν φτάσει στα ύψη και η κατ’ ανάθεση εργασία έγινε ανέκδοτο. Μόνο για τη συγκομιδή ο λόγος έγινε δύο προς ένα. Ο ριγμένος φυσικά είναι ο παραγωγός.
Στους προγόνους μας το λιοτόπι έφερνε χαρά και προκοπή. Τώρα κανείς νέος δεν θέλει να βάλει «χέρι και πλάτη» να μαζευτεί ο θησαυρός. Η χειρωνακτική εργασία θεωρείται κοπιαστική, μισητή και μειωτική. Μιμούνται άλλα πρότυπα καλοπέρασης. Οι συνέπειες για την οικονομία και την κοινωνία δεν θα αργήσουν να φανούν. Σε συνδυασμό δε με τα καινούργια μέτρα που φέρνουν πρόστιμα και γραφειοκρατικά μητρώα, συν τις χαμηλές τιμές πώλησης, το χτύπημα θα είναι τελειωτικό.
Τα χωράφια θα χερσώσουν και, από αυτάρκεις σε ελαιόλαδο, θα αναγκαστούμε να το εισάγουμε από την Τυνησία, το Μαρόκο ή τη «φίλη» μας Τουρκία. Αυτό σημαίνει ότι το τίμημα θα είναι ιδιαίτερα οδυνηρό.
Ένας φίλος μού μετέφερε με παράπονο τη γνώμη των παιδιών του πάνω στο καυτό θέμα. «Γιατί, μπαμπά, να τρέχουμε μέσα στο χειμώνα να μαζεύουμε ελιές στα χωράφια; Δίνει η οικογένειά μας κατά μέσο όρο τρεις χιλιάδες ευρώ το χρόνο για καφέδες και κουλούρια. Πόσο θα μας στοιχίσει το λάδι να το αγοράσουμε; Πεντακόσια, εξακόσια ευρώ»; Αφοπλιστική και τεχνοκρατική η απάντηση.
Τι άραγε μπορεί να μας ταρακουνήσει; Αρκούν τα λίγα γερασμένα μάτια που απόμειναν και είναι σε θέση να δουν το Άγιο λαδάκι σαν ένα φως που λάμπει στην κουζίνα και στις ζωές μας;