Την αντίθεσή τους στην επιχειρούμενη αναδιάταξη και επέκταση των μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας στον Αμβρακικό Κόλπο, εκφράζουν 41 φορείς, οι οποίοι σχηματίζοντας ενιαίο μέτωπο, κατέθεσαν τα σχόλιά τους στην δημόσια διαβούλευση για την Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), για τον χαρακτηρισμό και την οριοθέτηση της Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) μετά από κυβερνητικό σχεδιασμό.
Σύμφωνα με την προτεινόμενη μελέτη της ΠΟΑΥ προβλέπεται η αναδιάταξη και επέκταση των εντατικών μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας, παραβλέποντας, όπως σημειώνεται από τους «41» στη διαβούλευση, την οικολογική σημασία του σπάνιου υδροβιότοπου και την ήδη αυξημένη περιβαλλοντική επιβάρυνση της περιοχής.
Παρουσιάζοντας την εναλλακτική πρόταση, οι φορείς ζητούν την σταδιακή απομάκρυνση των ιχθυοκαλλιεργειών και την εκπόνηση Σχεδίου Αποκατάστασης που θα περιλαμβάνει δράσεις όπως η αποκατάσταση του θαλάσσιου πυθμένα στην θέση των εγκαταλελειμμένων μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας, που μπορεί να ενταχθεί στο Εθνικό Σχέδιο Αποκατάστασης της Φύσης, που η χώρα οφείλει να υποβάλλει έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026.
Οι κοινές θέσεις των
41 στη διαβούλευση
Αφού πρώτα, στο πλαίσιο της διαβούλευσης, υπογραμμίστηκε ότι ο Αμβρακικός είναι από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της Μεσογείου και πως η περιοχή είναι χαρακτηρισμένη ως προστατευόμενη με βάση διεθνή, ενωσιακή και εθνική νομοθεσία (Σύμβαση Ραμσάρ, Εθνικό Πάρκο, Ειδική Ζώνη Διατήρησης, Ζώνη Ειδικής Προστασίας για την προστασία των άγριων πουλιών), παρατέθηκαν έξι κρίσιμα σημεία που είναι άκρως αναγκαίο να ληφθούν σοβαρά υπόψη από την προτεινόμενη μελέτη της ΠΟΑΥ.
Πρώτον: Σε κανένα άλλο Εθνικό Πάρκο της χώρας δεν προβλέπεται η ανάπτυξη τόσο εντατικών μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας. Η συμβίωση μιας τέτοιας δραστηριότητας με τους στόχους διατήρησης της φύσης είναι ασύμβατη, ιδιαίτερα σε ένα κλειστό, ρηχό και ήδη επιβαρυμένο ημίκλειστο κόλπο όπως ο Αμβρακικός. Ο σχεδιασμός ΠΟΑΥ υπονομεύει την πολυεπίπεδη θεσμική του υπόσταση που προστατεύεται από τις προαναφερθείσες συνθήκες, καθώς επίσης και τους στόχους διαχείρισής του, που αφορούν την προστασία της βιοποικιλότητας και τη βιώσιμη ανάπτυξη της τοπικής κοινωνίας.
Δεύτερον: ο Αμβρακικός Κόλπος χαρακτηρίζεται από υψηλά επίπεδα ευτροφισμού, υποξικές συνθήκες και περιοδικά ανοξικά φαινόμενα που ήδη έχουν καταγραφεί και αναμένεται να ενταθούν λόγω γεωφυσικών χαρακτηριστικών της περιοχής, της συνεχιζόμενης ρύπανσης και των φαινομένων που προκύπτουν από την κλιματική κρίση. Η αναδιάταξη και επέκταση των εντατικών μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας σε ποσοστό άνω του 100% (105% αύξηση παραγωγής) υπό αυτές τις συνθήκες θα επιδεινώσει περαιτέρω την ποιότητα του νερού και των ιζημάτων, με αρνητικές συνέπειες στην βιοποικιλότητα και τις υφιστάμενες παραγωγικές δραστηριότητες, όπως η παράκτια αλιεία και τα διβάρια που αποτελούν μέρος της πολιτισμικής κληρονομιάς, υπονομεύοντας τις προσπάθειες για την ανάπτυξη ήπιων δραστηριοτήτων οικοτουρισμού.
Τρίτον: Συμβατότητα με την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ). Η ΕΠΜ αναγνωρίζει ότι ολόκληρος ο Αμβρακικός Κόλπος θεωρείται σημαντικός για την διατήρηση της βιοποικιλότητας προστατευόμενων και απειλούμενων ειδών όπως το ρινοδέλφινο, η θαλάσσια χελώνα καρέτα – καρέτα, το εξαιρετικά απειλούμενο είδος Pinna nobilis και απειλούμενα κοράλλια κλπ. Κατά συνέπεια, η προτεινόμενη εντατικοποίηση και επέκταση των ιχθυοκαλλιεργειών εντός του Κόλπου καθίσταται ιδιαίτερα ανησυχητική, ενόψει και των απαιτήσεων του Κανονισμού της ΕΕ για την αποκατάσταση της φύσης.
Τέταρτον: Ελλιπής ενημέρωση. Η προτεινόμενη ΠΟΑΥ βασίζεται σε παλιές μελέτες και δεδομένα, τα οποία σε καμία περίπτωση δεν αποτυπώνουν την σημερινή κατάσταση του οικοσυστήματος, παραλείποντας μελέτες που αποκαλύπτουν την συνεχή υποβάθμιση του Κόλπου που αποδίδουν τα φαινόμενα ανοξίας, μεταξύ άλλων, και στην εντατική ιχθυοκαλλιέργεια τα τελευταία 20 έως 30 χρόνια.
Πέμπτον: Η νέα μελέτη ΠΟΑΥ προβλέπει 105% αύξηση της παραγωγής, από 4.508 τόνους σε 8.430 τόνους και αύξηση της έκτασης από 393,8 στρέμματα σήμερα σε 840 στρέμματα. Η έκταση αυτή της επέκτασης, σε μια ήδη ευαίσθητη περιοχή, εντείνει τους περιβαλλοντικούς κινδύνους και αντιβαίνει στη λογική της φέρουσας ικανότητας και της αρχής της πρόληψης που πρέπει να διέπει κάθε σχεδιασμό εντός προστατευόμενης περιοχής.
Έκτον: Ο στόχος για τον Αμβρακικό πρέπει να είναι η σταδιακή απομάκρυνση των ιχθυοκαλλιεργειών από τα όρια του Εθνικού Πάρκου, με εξασφάλιση πιθανής χρηματοδότησης από φορείς όπως το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΘΑ).
Από τους 41 φορείς προτείνεται, εξάλλου, η εκπόνηση Σχεδίου Αποκατάστασης που θα περιλαμβάνει: Αποκατάσταση θαλάσσιου πυθμένα στις θέσεις εγκαταλελειμμένων μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας και οστρακοκαλλιέργειας. Αποκατάσταση των εθνικών οικοτόπων και ειδών με χρήση καινοτόμων μεθόδων. Καθορισμό ευθυνών των ιδιοκτητών εγκαταλελειμμένων μονάδων. Το σχέδιο αυτό μπορεί να ενταχθεί στο Εθνικό Σχέδιο Αποκατάστασης της Φύσης, που η χώρα οφείλει να υποβάλλει έως την 1η Σεπτεμβρίου 2026, σύμφωνα με το νέο Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης της ΕΕ.
Ποιοί οι συνυπογράφοντες
Οι 41 φορείς που συνυπογράφουν τις κοινές θέσεις είναι: iSea, AKTAIA, AMVRAKIKOS ALLANCE, ΑΡΧΕΛΩΝ, BLUE MARINE, Ορνιθολογική, TETHYS, Πανεπιστήμιο Πατρών, Oceanus Lab, GREENPEACE, Φιλοζωική Οργάνωση Αγρινίου, Προστασία της Φύσης, Ινστιτούτο Σπηλαιολογικών Ερευνών Ελλάδας, Katheti Culture and Education, MEDASSET (Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη Σωτηρία Θαλάσσιων Χελωνών), RAUCH FOUNDATION, WWF, Δήμοι Αρταίων, Νικολάου Σκουφά, ΚΠΕ Αράχθου, Αλιευτικός Σύλλογος Δήμου Αρταίων, Αθλητικός Σύλλογος Ερασιτεχνών Αλιέων Άρτας, Αλιευτικός Σύλλογος Βόνιτσας, Αλιευτικός και Περιβαλλοντικός Σύλλογος Αμφιλοχίας, Αγροτικός Αλιευτικός Συνεταιρισμός Λογαρού, Αγροτικός Αλιευτικός Συνεταιρισμός Νεοχωρίου Άρτας, Αλιευτικός Συνεταιρισμός Πρέβεζας, Σύλλογος Ελευθέρων Αλιέων Πρέβεζας, Αλιευτικός Σύλλογος «Άραχθος» Νικ. Σκουφά, Αλιευτικός Συνεταιρισμός «Τσουκαλιό – Ροδιά», ΟΑΣΝΑ, Ναυταθλητικός Όμιλος Βόνιτσας, Ναυτικός Όμιλος Πρέβεζας, Πολιτιστικός και Εξωραϊστικός Σύλλογος Αγίου Θωμά Πρέβεζας, Σύλλογος Γυναικών Δήμου Αμβρακικού, Σύλλογος Γυναικών Μενιδίου «ΕΡΩΔΙΟΣ», Πολιτιστικός Σύλλογος Γαβριάς «ΟΔΥΣΣΕΑΣ», Πολιτιστικός Σύλλογος Κορωνησίας, Μορφωτικός Σύλλογος Μύτικα, Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Θωμά Πρέβεζας «Εν χορώ».
