ΜΕΡΟΣ Β’

Περίληψη του πρώτου μέρους: Ένας νεαρός ιεραπόστολος, απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης, ο Αρτινός Φιλόθεος Αθηναϊδης, εγκαταλείπει την Κωνσταντινούπολη, για να συμμετάσχει σε μια ιεραποστολή στις Ινδίες.
Στο δρόμο, λοιπόν, προς την Ινδία, ταξιδεύοντας με πλοίο, και ενώ έπλεαν στον Ινδικό Ωκεα- νό, τους έπιασε μεγάλη θαλασσοταραχή και το πλοίο ναυάγησε κοντά στα νησιά Τσάγος, νότια των Μαλδίβων νήσων. Από τους επιβάτες του πλοίου οι περισσότεροι κατάφεραν να σωθούν, καθώς κοντά υπήρχε μια συστάδα νησιών. Στο νησί κατοικούσε μια φυλή ανθρωποφάγων, των Νιανιαουμί. Έτσι οι καταταλαιπωρημένοι ναυαγοί, έπεσαν στα χέρια τους και έγιναν τροφή των αγρίων.

Η θαυματουργική διάσωση Φιλόθεου
Όταν οι ιθαγενείς αντελήφθησαν ότι ο Φιλόθεος ζούσε, όρμησαν προς το μέρος του με ρόπαλα και πέτρινα μαχαίρια, αλλά αιφνιδίως στα- μάτησαν έντρομοι. Ο σωματώδης αρχηγός και μάγος της φυλής, καθώς πλησίασε τον Φιλόθεο, όχι μόνο δεν τον πείραξε, αλλά εμφανώς έντρομος άγγιξε με το δάκτυλό του ένα μαύρο σημάδι (ελιά) στο πρόσωπο του Φιλόθεου, φωνάζοντας δυνατά : «Ταπού, Ταπού», (ιερός, ιερός). Όλοι οι άγριοι πέταξαν τα όπλα και σχηματίζοντας κύκ- λο γύρω του, φωνάζοντας και αυτοί «Ταπού Ταπού», έπεσαν στο έδαφος. Γράφει στα απομνημονεύματά του: «Όλοι οι άγριοι ρίψαντες μακράν τα φονικά όργανα και σχηματίσαντες κύκ- λον περί εμέ, με παρετήρουν προσεκτικώς εις το πρόσωπον, κραυγάζοντες: “Ιερός, Ιερός”».
«Ο πελώριος μαύρος ήγγιζε δια του δακτύλου, μετά μεγάλου σεβασμού, ως επί της παρειάς μου υπήρχε μαύρον στίγμα, έχον μέγεθος διλέπτου, όπερ από της γεννήσεώς μου έφερον και όπερ κοινώς ονομάζεται ελιά και δεικνύων αυτό προς τους αγρίους εφώναζε: Ταπού, ταπού» δηλαδή Ιερός, Ιερός.
Τότε ο αρχηγός τους στάθηκε με πολύ σεβασμό εμπρός στον Φιλόθεο και αποτεινόμενος προς αυτόν, ωσάν σε κάποιον Θεό, τον καθικέτευε και ζητούσε πράγματα σε γλώσσα ακατάληπτη, ενώ ασπαζόταν το δάκτυλό του, που είχε αγγίξει την ελιά στο πρόσωπο του Φιλόθεου.
Ο Φιλόθεος, ενθυμούμενος τη θέση του Παύλου στα Λύστρα, όταν τον εξέλαβαν ως θεό, ύψωσε το δεξί του χέρι στον ουρανό και με δυνατή φωνή είπε: «Εις και μόνος είναι ο Θεός, ο ποιητής του ουρανού και της γης». Οι άγριοι, που είχαν και αυτοί πλησιάσει, φοβήθηκαν τόσο πολύ από τη δυνατή φωνή, ώστε, αφού απομακρύνθηκαν, άρχισαν να τραβούν τις μύτες τους, ακόμη και μέχρι αίματος, και γρυλίζοντας έπεσαν στο έδαφος.
Η θαυματουργική διάσωση του Φιλόθεου οφειλόταν, προφανώς, σε θεία ενέργεια. Το φυσικό σημάδι στο πρόσωπό του άλλαξε τη συμπεριφορά των αγρίων και μπόρεσε να παραμείνει στο νησί, θεωρούμενος ως ιερό πρόσωπο.
Ο Φιλόθεος τότε πήρε την Καινή Διαθήκη, που είχε μαζί του, έκανε το σημείο του σταυρού και την ασπάστηκε. Βλέποντας αυτό ο αρχηγός γονάτισε και, αφού κτύπησε το μέτωπό του στη γη, ασπάστηκε το αιματοβαμμένο έδαφος. Ο Φιλόθεος γονάτισε και αυτός για να ευχαριστήσει τον Θεό που τον έσωσε και τον αξίωνε να κηρύξει το Ευαγγέλιό Του στους άγριους αυτούς ιθαγενείς, κάνοντας το όνειρό του πραγματικότητα.
Ό ίδιος όταν συνήλθε και είδε όλα τα γενόμενα, τον κατέλαβε τρόμος. Γρήγορα, όμως, ύψωσε το βλέμμα και την καρδιά του προς το Θεό. Και όντως, ο Θεός έδωσε και πάλι θαυμαστή λύση! Ενώ πλησίασαν για να τον φάνε, ξαφνικά σταμάτησαν, έσκυψαν κάτω και άρχισαν να φωνάζουν «ταπού! ταπού!» (ιερός,ιερός). Τι είχε συμβεί;
Την μεγάλη ελιά, που είχε στο πρόσωπό του, την είχαν εκλάβει ως ιερό σημάδι που επεδείκνυε τη θεϊκή του καταγωγή… Έπεσαν, λοιπόν, και τον προσκυνούσαν και του ζη-τούσαν να μην τους καταστρέψει. Αυτή η «τυχαία σύμπτωση» έγινε η αφορμή για όλη τη θαυμαστή συνέχεια.

Οι πρώτες ενέργειες του Φιλόθεου

Οι πρώτες του ενέργειες ήταν να υποχρεώσει τους ιθαγενείς να ανοίξουν μεγάλη τάφρο για την ταφή των πτωμάτων, να καθαρίσουν την γύρω περιοχή από τα κατάλοιπα του κανιβαλισμού και των υπόλοιπων ακαθαρσιών. Επίσης, με τη βοήθειά τους κατασκεύασε πάνω σε ένα ψηλό δένδρο μικρή καλύβη, που συνδεόταν με το έδαφος με ανεμόσκαλα. Απέφυγε, όμως, να καταστρέψει το είδωλο που είχαν κατασκευάσει οι ιθαγενείς, θεωρώντας ότι αυτό θα γίνει, όταν μάθει τη γλώσσα και τους διδάξει κατάλληλα.
Ένα πρωί του έφεραν μία άρρωστη ηλικιωμένη γυναίκα, εξαντλημένη από τον πυρετό, που ήταν η μητέρα του μάγου της φυλής, για να την θεραπεύσει. Ο Φιλόθεος είχε περισώσει από το ναυάγιο ένα ατομικό σάκο, μέσα στον οποίο είχε κονιάκ και κινίνη. Έδωσε στην αρχή στη γυναίκα κονιάκ και αμέσως αυτή συνήλθε, γεγονός που προξένησε μεγάλη εντύπωση στους ιθαγενείς.
Στη συνέχεια θέλοντας να τη θεραπεύσει της έδωσε κινίνη σε σκόνη. Αυτή, όμως, της προξένησε τέτοια αντίδραση, που για μια στιγμή φαινόταν ότι πέθαινε. Τότε ο μάγος της φυλής εξαγριωμένος επιτέθηκε στον Φιλόθεο και άρχισε να τον σέρνει από τα ρούχα του. Στη δύσκολη αυτή στιγμή ο Φιλόθεος έβγαλε από το σακίδιό του ένα μικρό περίστροφο και πυροβόλησε και τραυμάτισε τον μάγο στο χέρι. Το πλήθος των ιθαγενών φοβήθηκε, επειδή θεώρησε ότι ο Φιλόθεος ήταν κάτοχος του κεραυνού.
Ο μάγος της φυλής συντετριμμένος απομακρύνθηκε. Εν τω μεταξύ η μητέρα του θεραπεύτηκε και έτσι ο Φιλόθεος απέκτησε πάλι το σεβασμό από τους ιθαγενείς και το κύρος του αποκαταστάθηκε. Στη συνέχεια ο Φιλόθεος άρχισε να εφαρμόζει ορισμένες μεταρρυθμίσεις. Ζήτησε από τους ιθαγενείς να πλύνουν τα σώματά τους και να τα απαλλάξουν από το λίπος, με το οποίο τα κάλυπταν. Τους δίδαξε τη χρήση της φωτιάς και τους έμαθε να τρώνε ψητό κρέας. Τέλος, τους υποχρέωσε να κατασκευάσουν νέες καλύβες και τις τοποθέτησε γύρω από το δένδρο, πάνω στο οποίο ήταν η καλύβη του.
Στη συνέχεια προσπάθησε να μάθει τη γλώσσα των ιθαγενών, επειδή η γνώση της ήταν βασική προϋπόθεση για το κήρυγμα του Ευαγγελίου. Έτσι, έμαθε ότι ο μάγος της φυλής λεγόταν Μπιρμιρού, η φυλή των ιθαγενών Νιανιαουμί, το νησί δε αποκαλούνταν από τους ντόπιους Τσάγουε ή Τσάγκος. Η φτωχή γλώσσα των Νιανιαουμί έγινε κτήμα του Φιλοθέου μέσα σε τρείς μήνες. Αυτό τον διευκόλυνε για να μάθει από τον Μπιρμπιρού τις θρησκευτικές δοξασίες των ιθαγενών. Έτσι, έμαθε ότι αυτοί πίστευαν σε ένα Κύριο Θεό και στη μετά θάνατο ανταπόδοση. Στις συζητήσεις αυτές ο Φιλόθεος βρήκε την ευκαιρία να διευκρινίσει τη θέση του και να εξηγήσει ότι αυτός δεν ήταν θεός, αλλά απεσταλμένος του Θεού.
Μέσω του Μπιρμπιρού, στη συνέχεια, οργάνωσε καλύτερα τη ζωή των ιθαγενών. Τους έμα- θε να συλλέγουν καρπούς, να καλλιεργούν τη γη και να κατασκευάζουν πήλινα δοχεία. Με την απειλή του κεραυνού τους θέσπισε τη μονογαμία, τους έμαθε να φτιάχνουν ρούχα, τους έφτια- ξε ηλιακό ωρολόγιο και συνέταξε ημερολόγιο. Τέλος, έφτιαξε σύμβολα γραφής για τη γλώσσα των Νιανιουμί, ώστε να μπορούν σύντομα και εύκολα να διαβάζουν. Πρώτος που έμαθε να γράφει και να διαβάζει τη γλώσσα τους ήταν ο μάγος Μπιρμπιρού. Αυτός στη συνέχεια έγινε δάσκαλος των υπόλοιπων.
Οι ικανότεροι γίνονταν δάσκαλοι και δίδασκαν τους άλλους, ώστε σε διάστημα έξι μηνών έμαθαν όλοι οι ιθαγενείς να διαβάζουν. Ταυτόχρο- να, όμως, ο Φιλόθεος αφιέρωνε πολλές ώρες για τη μετάφραση της Καινής Διαθήκης στην ιθαγενή διάλεκτο. Όταν τέλειωσε τη μετάφραση των τεσσάρων ευαγγελίων, την έδωσε στον Μπιρμπιρού και τον υποχρέωσε να φροντίσει να δημιουργήσουν με αντιγραφή τόσα αντίτυπα, όσοι ήταν οι ιθαγενείς. Έτσι, ξεκίνησε η νέα φάση του ιεραποστολικού έργου.

Η φυλή Γουανάου, οι προτεστάντες
ιεραπόστολοι Γαβριήλ και
Αρχιβάλδος και η σωτηρία τους
Όμως η ηρεμία της περιοχής διαταράχτηκε το πρωί της 15ης Μαϊου 1874.
Έντονοι θόρυβοι ακούγονταν κάτω από την καλύβη του και τον ξύπνησαν. Βγαίνοντας από την καλύβη του, είδε ότι οι ιθαγενείς του προετοίμαζαν ενώπιον του ειδώλου του Θεού τους, θυσία τριών ανθρώπων, ενός λευκού και δύο μαύρων σε ένδειξη ευχαριστίας για την αποστολή σ’ αυτούς του Φιλόθεου.
Ζητώντας εξηγήσεις έμαθε ότι στο διπλανό νησί κατοικούσε η φυλή Γουανάου, η οποία ήταν άσπονδος εχθρός τους και επανειλημμένα επιχείρησαν επιδρομές εναντίον τους. Δύο από τη φυλή αυτή συνέλαβαν ένα λευκό και τον πήγαν στο νησί των Νιανιουμί για να τον φάνε. Ομάδα, όμως, από τους Νιανουμί, τους συνέλαβαν και τους τρεις και τους έφεραν στον μάγο Μπιρμπιρού, οποίος σκέφτηκε να τους θυσιάσει στον Θεό, ως έκφραση ευγνωμοσύνης.
Ο Φιλόθεος με αυστηρότατο ύφος επενέβη και έσωσε και τους τρεις αιχμαλώτους. Ο λευκός, που λεγόταν Γαβριήλ, άρχισε να εξιστορεί την περιπέτειά του. Γάλλος στην καταγωγή και στο δόγμα Καλβινιστής (Προτεστάντης Διαμαρτυρόμενος), στάλθηκε ως ιεραπόστολος μαζί με τρεις άλλους σ’ αυτά τα μέρη, για να κηρύξουν τον χριστιανισμό. Όταν έφθασαν στο νησί Γουανάου, στην αρχή έγιναν δεκτοί από τους κατοίκους του Γουαναχί. Η φιλόξενη, ωστόσο, στάση ήταν επιφανειακή. Όταν τους δόθηκε η κατάλληλη ευκαιρία, συνέλαβαν τους ιεραποστόλους. Δύο από αυτούς τους έφαγαν επιτόπου τον δε Γαβριήλ και τον άλλο ιεραπόστολο, τον Άγγλο Αρχιβάλδο, τους έφεραν στο νησί των Νιανιουμί σαν τροφή κατά την σχεδιαζόμενη εναντίον τους επίθεση και η τύχη του Αρχιβάλδου αγνοείται.
Οι πληροφορίες του Γαβριήλ ήταν ακριβείς. Μετά από λίγο εκδηλώθηκε η επίθεση των Γουαναχί εναντίον των Νιανιουμί. Αρχηγός τους ήταν ένα πρόσωπο ψηλό και δυνατό σαν γίγας. Ο Φιλόθεος από την καλύβη του, βλέποντας τη δύσκολη θέση στην οποία βρισκόταν οι Νιανιουμί, αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει το περίστροφο (τον κεραυνό) με αποτέλεσμα να κτυπήσει σοβαρά τον γίγαντα αρχηγό των Γουαναχί και τον γιο του που βρισκόταν δίπλα του. Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο. Οι επιδρομείς τράπηκαν σε φυγή. Μερικοί από αυτούς βλέποντας τον Φιλόθεο να κρατάει το περίστροφο έπεσαν γονυπετείς, ζητώντας έλεος. Ανάμεσά τους ο Γαβριήλ ανακάλυψε τον συνεργάτη του Αρχιβάλδο, που τον κρατούσαν δύο μαύροι άγριοι. Με διαταγή του Φιλόθεου τον ελευθέρωσαν. Κατόπιν ο Φιλόθεος κατέβηκε από την καλύβα του και με παρατεταμένο το όπλο για να επιβάλλει φόβο και υποταγή πυροβόλησε το ξόανο των Νιανιαουμί, το οποίο διέλυσε. Υποχρέωσε δε τους επιδρομείς Γουαναχί, να υποσχεθούν ότι δεν θα ξανατολμήσουν απόβαση στο νησί Τσαγού και ότι ποτέ πλέον δεν θα κακοποιούσαν λευκό. Έτσι, τους άφησε ελεύθερους να φύγουν. Παρέμειναν, όμως, στο νησί των Νιανιουμί ο Γαβριήλ, ο Αρχιβάλδος και ο τραυματισμένος γιος του αρχηγού των Γουαναχί.

Συνέχεια στο επόμενο φύλλο