Αμφιβολίες το μυαλό μου βασανίζουνε πολλές, Αμφιβολίες τρελές. Πριν περίπου 200 χρόνια, ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ είχε πει: «Πόσα πόδια έχει ένας σκύλος αν ονομάσουμε την ουρά του “πόδι”; Τέσσερα. Το να λέμε την ουρά “πόδι” δεν την κάνει πόδι.»
Κι αυτό αποτελεί ένα διαχρονικό αξίωμα ειπωμένο από πολιτικό με απόλυτη εφαρμογή σε πολιτικούς. Γι’ αυτό πρέπει να έχουμε πάντα Αμφιβολίες πολλές, Αμφιβολίες τρελές, όταν τα νομοσχέδια ονομά- ζονται με ιδιαίτερα θελκτικά ονόματα όπως «Ελεύθερο Πανεπιστήμιο». Συνεχίζοντας, λοιπόν. την ανάλυση που ξεκινήσαμε την προηγούμενη εβδομάδα, ας δούμε πόσο «ελεύθερο» είναι και πόσο «πανεπιστήμιο», σύμφωνα με τα επιχειρήματα της κυβέρνησης.
Καταρχάς μας λένε ότι διάσημα, ξένα, ιδιωτικά πανεπιστήμια θα έχουν πλέον την δυνατότητα να ιδρύσουν παραρτήματα στη χώρα μας. Ας κάνουμε, επομένως, το ερώτημα: «Ξέρετε κανένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο»; Τα MIT, Harvard, Columbia Cambridge, Oxford, LSE, York, Sussex, Essex και το Bocconi που αναφέρουν κάποιοι/ες, δεν έχουν καμία σχέση με ιδιωτικά πανεπιστήμια. Είναι πανεπιστήμια που ιδρύθηκαν πριν από 100, 200, 400 χρόνια από κάποια δωρεά ιδιώτη. Από εκεί και πέρα, είναι καθ’ όλα και de facto δημόσιου χαρακτήρα: διοικούνται από διαχειριστές και όχι από ιδιοκτήτες – μετόχους, επιδοτούνται αδρά από το κράτος, δεν βάζει κανείς στην τσέπη τα κέρδη τους, αλλά αυτά επανεπενδύονται 100% υποχρεωτικά στο πανεπιστήμιο. Λειτουργούν, δηλαδή, ακριβώς όπως όλα τα κρατικά πανεπιστήμια. Σε όλο τον κόσμο τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι λίγα, με λίγους φοιτητές, έχουν λίγα τμήματα και είναι πάρα πολύ χαμηλά σε όλες τα σχετικές αξιολογήσεις. Επιπλέον, μαστίζονται και από σοβαρά προβλήματα διαφθοράς, παραπλάνησης και απάτης.
Μας λένε ότι θα δημιουργηθεί ένας αυξανόμενος «ανταγωνισμός» με τα κρατικά. Τα πανεπιστήμια δεν παράγουν κάλτσες ή καραμέλες. Δεν ανταγωνίζονται όπως οι επιχειρήσεις αυτών των κλάδων, ώστε να παράγουν καλύτερα και φθηνότερα προϊόντα. Τα πανεπιστήμια χρειάζονται, για να παράγουν γνώση και επιστήμη, οικονομίες κλίμακας. Δηλαδή, πρέπει να είναι λίγα, ισχυρά και καλά και όχι πολλά, αδύναμα και μέτρια, γιατί η παραγωγή υψηλής ποιότητας έρευνας θέλει μεγάλες επενδύσεις. Γι′ αυτό και τα πανεπιστήμια, σε αντίθεση με τις βιοτεχνίες, συνεργάζονται, ερευνητικά. Επιστήμονες από το Harvard και το Cambridge δημοσιεύ- ουν από κοινού επιστημονικές εργασίες. Παίρνουν, σε συνεργασία, ερευνητικά προγράμματα χρηματοδοτούμενα από κυβερνήσεις και ιδρύματα. Κάνουν ανταλλαγές καθηγητών, φοιτητών, διοικητικών υπαλλήλων, για να μπορούν να συνεργάζονται καλύτερα με αμοιβαίο όφελος τη διάχυση της επιστημονικής γνώσης. Δεν κάνουν το ίδιο η Samsung με την Apple, ούτε η Google με τη Microsoft, γιατί ο στόχος των τελευταίων είναι τελείως διαφορετικός: το κέρδος – και καλά κάνουν.
Τα φημισμένα ευρωπαϊκά και αμερικανικά πανεπιστήμια δεν έχουν τμήματα σε κανένα ξένο κράτος. Ο λόγος είναι ότι η επένδυση αυτή δεν είναι κερδοφόρα οικονομικά παρά μόνο αν περιοριστεί στην αγοραστική δύναμη του κράτους που ιδρύονται. Επιπρόσθετα, η διεθνής τάση είναι τα πανεπιστήμια να προσελκύουν φοιτητές στο κράτος τους κι έτσι να προασπίζουν τον εθνικό χαρακτήρα παραγωγής γνώσης και πνευματικής ιδιοκτησίας (και της ενδεχόμενης εμπορευματικής συμβολής της τελευταίας στο ΑΕΠ του κράτους) αλλά και να προσελκύουν στο κράτος τους ξένο πνευματικό κεφάλαιο και να προάγουν τη φήμη του δικού τους εκπαιδευτικού συστήματος.
Μπορεί και να πιστεύαμε μερικά από τα κυβερνητικά επιχειρήματα αν δεν είχε προλάβει η ίδια η κυβέρνηση να «κόψει» την δυνατότητα σπουδών σε 30.000 περίπου μαθητές μέσω της ισχύος της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ), η οποία θα ισχύει μόνο για τα δημόσια πανεπιστήμια. Δηλαδή, για τους κυβερνώντες ένας μαθητής θεωρείται ακατάλληλος να φοιτήσει σε ένα δημόσιο πανεπιστήμιο αν πάρει για παράδειγμα χαμηλή βαθμολογία στο βασικό μάθημα των μαθηματικών, αλλά την ίδια ακριβώς στιγμή θεωρείται κατάλληλος να φοιτήσει σε ένα ιδιωτικό πανεπιστήμιο. Δηλαδή θεωρείται κατάλληλος να φοιτήσει σε ένα καλύτερο πανεπιστήμιο, αφού η ίδια η κυβέρνηση διαλαλεί ότι θα έρθουν στη χώρα τα καλύτερα εξωχώρια πανεπιστήμια και θα αυξήσουν τον ανταγωνισμό. Αν υπάρχει κάποια λογική σε αυτή την πρακτική, παρακαλώ πολύ, ας μου την εξηγήσει κάποιος.
Φαντάζομαι ότι τα παραπάνω δημιούργησαν ισχυρές Αμφιβολίες πολλές, Αμφιβολίες τρελές σχετικά με την αλήθεια των κυβερνητικών επιχειρημάτων. Ελπίζω, όπως έλεγε και ο Ζάρκο Πετάν (Zarko Petan) ότι: «Στο τέλος νικά πάντα η αλήθεια. Δυστυχώς είμαστε ακόμα στην αρ- χή».
Συνεχίζεται…
Αθώος, λόγω Αμφιβολιών
Τα δεδομένα προέρχονται από το άρθρο «Μύθοι και Αλήθειες για τα μη – Κρατικά Πανεπιστήμια», του Περικλή Γκόγκα, καθηγητή Οικονομικής Ανάλυσης και Διεθνών Οικονομικών Τμήμα Οικονομικών Επιστημών Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ