Βασικός πυλώνας της Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας είναι, μεταξύ άλλων, η εναλλαγή των κομμάτων στη διακυβέρνηση της χώρας. Αντίθετα, στα ολοκληρωτικά καθεστώτα υπάρχει ένα κόμμα ή ένας δικτάτορας.
Στην πρώτη περίπτωση οι πολίτες επιλέγουν με την ψήφο τους το κόμμα, το οποίο πιστεύουν ότι θα διαχειριστεί καλύτερα τα προβλήματά τους και αν δεν τους ικανοποιήσει, μετά το πέρας της θητείας του, επιλέγουν άλλο κόμμα.
Στην δεύτερη περίπτωση επικυρώνουν με την ψήφο τους το μοναδικό κόμμα ή τον δικτάτορα που έχει αλώσει την εξουσία με ένοπλο πραξικοπηματικό τρόπο. Στο Κοινοβουλευτικό Δημοκρατικό Πολίτευμα η εναλλαγή των κομμάτων στην διακυβέρνηση εξαρτάται πολλές φορές από τον τρόπο με τον οποίο εκλέγονται οι βουλευτές, δηλαδή το εκλογικό σύστημα.
Όλα τα παραπάνω μού έρχονται στο νου επειδή τον τελευταίο καιρό έχει αρχίσει μια συζήτηση σχετικά με την αλλαγή του ισχύοντος εκλογικού νόμου. Διαβάζω στον Αθηναϊκό Τύπο ότι υπάρχουν σκέψεις των κυβερνώντων για αλλαγή του ποσοστού 3% εισόδου κάποιου κόμματος στη Βουλή σε 5% καθώς και για την τροποποίηση των ποσοστών όσον αφορά στο bonus των εδρών.
Τα εκλογικά συστήματα είναι δύο, το πλειοψηφικό και το αναλογικό. Η λεγόμενη Ενισχυμένη Αναλογική είναι σύστημα που προσπαθεί να συγκεράσει τις αδικίες που επιφέρει το πλειοψηφικό (με μια ψήφο παραπάνω το κόμμα κερδίζει όλες τις έδ-ρες μιας εκλογικής περιφέρειας) με την ακυβερνησία που προκύπτει από το αναλογικό (κάθε κόμμα κερδίζει τόσες έδρες όσο είναι το ποσοστό που έλαβε στην κάλπη πολλαπλασιαζόμενο επί τον αριθμό των εδρών της επικράτειας).
Στην πρώτη περίπτωση επιτυγχάνεται ισ-χυρή μονοκομματική κυβέρνηση, της οποίας το ποσοστό ψήφων που έλαβε από το εκλογικό σώμα είναι δυσαναλόγως μικρότερο από το ποσοστό των εδρών που κερδίζει. Τρανό παράδειγμα οι εκλογές της 16ης Νοεμβρίου 1952 κατά τις οποίες το δεξιό κόμμα «Ελληνικός Συναγερμός» του Αλέξανδρου Παπάγου με ποσοστό 49,2% κέρδισε 247 έδρες επί συνόλου 300!
Αντίθετα, στη δεύτερη περίπτωση προκύπτουν σχεδόν πάντοτε κυβερνήσεις συ-νεργασίας δύο ή τριών κομμάτων, αλλά το ποσοστό του συνόλου των εδρών αυτών των κομμάτων είναι ίσο ή μικρότερο του συνολικού ποσοστού που έλαβαν τα κόμματα αθροιστικά.
Το παράδειγμα για την περίπτωση αυτή είναι οι εκλογές της 9ης Σεπτεμβρίου 1951 όπου η «ΕΠΕΚ» του Νικολάου Πλαστήρα με 23,5% και 74 έδρες έκανε κυβέρνηση συνεργασίας με το «Κόμμα Φιλελευθέρων» του Σοφοκλή Βενιζέλου που έλαβε 19,0% και 57 έδρες επί συνόλου 258 (Σύνολο ποσοστών 42,5% και εδρών 131). Δηλαδή ο Παπάγος έλαβε το 1952 6,7% περισσότερο κερδίζοντας 116 έδρες παραπάνω!
Για την ιστορική αλήθεια πρέπει να σημειώσω ότι το εκλογικό σύστημα του αμιγούς πλειοψηφικού επέβαλε ο Αμερικανός Πρέσβης στην Ελλάδα Τζων Πιουριφόϊ που ήταν ο πραγματικός κυβερνήτης την εποχή εκείνη. Με το παιχνίδι της αλλαγής των εκλογικών συστημάτων η μεταπολεμική Ελληνική Δεξιά είτε ως «Συναγερμός» είτε ως «ΕΡΕ» (Εθνική Ριζοσπαστική Ένωση) διατηρήθηκε για χρόνια στην κυβέρνηση (και στην εξουσία) αφού είχε πάντοτε στα χέρια της σημαδεμένη τράπουλα κρατώντας γι’ αυτή τους άσσους και δίνοντας στου πολιτικούς αντιπάλους της τα λιμά (ωρολογία στην πρέφα)!
Για τα μάτια του κόσμου λοιπόν η Ελληνική Δεξιά δήλωνε ότι πιστεύει στην εναλλαγή των κομμάτων στην κυβέρνηση χωρίς όμως στην πράξη να προχωρεί στην δημοκρατική αυτή αρχή, εφόσον πάντοτε έκανε τα αδύνατα δυνατά προκειμένου να πα-ραμείνει στην καρέκλα. Τα παραδείγματα είναι πολλά αλλά θα παραθέσω το σπουδαιότερο που αποδεικνύει στην πράξη ότι η Δεξιά δεν πίστεψε ποτέ στην αρχή της εναλλαγής των κομμάτων στην διακυβέρνηση της χώρας. Για να κρατηθεί για χρόνια στην εξουσία, διέπραξε εκλογικά εγ-κλήματα.
Μόλις η CIA σε συνεργασία με το παλάτι της Ελλάδας (Παύλος – Φρειδερίκη) έκανε δοτό πρωθυπουργό τον Κωνσταντίνο Καραμανλή τον Οκτώβριο του 1955 μετά το θάνατο του Παπάγου για να μην συζητηθεί στον ΟΗΕ το Κυπριακό που είχε εισάγει ο Παπάγος, εφεύρε εκλογικό σύστημα με βάση το οποίο και δεύτερο κόμμα να έρχονταν η ιδρυθείσα τότε δεξιά ΕΡΕ από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, να γίνεται κυβέρνηση.
Ήταν το περίφημο «Τριφασικό» με αρχιτέκτονες τον Γεώργιο Ράλλη και τον Σ. Συριώτη, διευθυντή του πολιτικού του γραφείου, που εφαρμόστηκε στις εκλογές της 19ης Φεβρουαρίου 1956 και αποτελούσε άθλιο σύμπλεγμα πλειοψηφικού, ενισχυμένης αναλογικής και απλής αναλογικής!
Το «σύστημα» αυτό ανάγκασε τα αστικά κόμματα του Κεντρώου χώρου να συμπήξουν λαϊκό μέτωπο με την αριστερή «ΕΔΑ» (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά) με την επωνυμία «Δημοκρατική Ένωση» (ΔΕ). Αποτέλεσμα του καλπονοθευτικού αυτού εκλογικού συστήματος ήταν να νικήσει η «ΔΕ» στην Επικράτεια την «ΕΡΕ» με 1% παραπάνω, αλλά η ΕΡΕ να κάνει κυβέρνηση με 165 έδρες! Τις 10 από τις 165 έδρες η ΕΡΕ τις κέρδισε από τα «ειδικά» εκλογικά τμήματα των στρατιωτικών και δημοσίων υπαλλήλων, στα οποία έλαβε ποσοστό 77% έναντι μόλις 18,9 της ΔΕ.
Την εποχή εκείνη την έζησα από κοντά ως μαθητής Γυμνασίου και μπορώ να πω ότι το πολίτευμα δεν ήταν δημοκρατία αλλά παρωδία! Ένα παράδειγμα θα δώσω για να καταλάβετε τι γινόταν. Γνωρίζοντας η δεξιά τα αποτελέσματα προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων και έχοντας υπόψη μυστικές δημοσκοπήσεις, μετακινούσε στρατιωτικές μονάδες σε περιφέρειες όπου οι έδρες παίζονταν για λίγους ψήφους, κερδίζοντας τις έδρες αυτές από τις ψήφους των στρατιωτικών, εφόσον στο σχετικό νομοσχέδιο του εκλογικού νόμου είχε προβλεφθεί ότι οι έχοντες δικαίωμα ψήφου στρατιωτικοί δεν ψηφίζουν στους εκλογικούς καταλόγους της περιφέρειας που είναι εγγεγραμμένοι αλλά σε ειδικά τμήματα όπου υπηρετούσαν! Είναι δηλαδή καθαρή αλλοίωση της λαϊκής ψήφου. Το αναφέρω για να πληροφορηθούν οι νέοι με ποιόν τρόπο εκλέγονταν οι μεταπολεμικές κυβερνήσεις της δεξιάς με πρωταγωνιστή της ανωμαλίας τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Τί θα πράξει τώρα ο κ. Μητσοτάκης για να κερδίσει τις προσεχείς βουλευτικές εκλογές; Αν πάει σ’ αυτές με το ισχύον εκλογικό σύστημα, δεν παίρνει αυτοδυναμία, παρά το γεγονός ότι η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη. Ας μελετήσει τα κατορθώματα των πολιτικών του προγόνων μήπως και βρει κάποια λύση.
Θα του συνιστούσα να ψηφίσει νέο εκλογικό νόμο με την πλειοψηφία που διαθέτει τώρα με μία μόνη αλλαγή στο ποσοστό εισόδου των κομμάτων στο Κοινοβούλιο. Δέκα τοις εκατό, όπως στην Τουρκία, ώστε να περιοριστεί δραματικά ο αριθμός των κομμάτων που θα το υπερβούν.
Αν έρθει λοιπόν πρώτο κόμμα η ΝΔ σχηματίζει αυτοδύναμη κυβέρνηση με μικρό ποσοστό ανάλογα και με τον αριθμό των κομμάτων που θα μπουν στη Βουλή. Έχει κότσια να το κάνει;
*Ο Γιώργος Χαλκιάς είναι επίτιμος δικηγόρος