Καθώς ολοκληρώνεται το πρώτο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου, βαδίζουμε προς την ολοκλήρωση του πρώτου μήνα της τεσσαρακονθήμερης νηστείας των Χριστουγέννων, μιας νηστείας που δε μοιάζει ως προς το ψυχολογικό της σκέλος με αυτή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής πριν το Πάσχα, δεν παύει όμως να προετοιμάζει τους πιστούς για τη μέθεξη της βίωσης του θαύματος της Θείας Γέννησης.
Η ορθόδοξη χριστιανική νηστεία είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής παράδοσης, μιας παράδοσης που μας διαφοροποιεί ως λαό από τη χοάνη της πολτοποιητικής παγκοσμιοποίησης. Ταυτόχρονα αποτελεί και ένα διατροφικό πρότυπο με σημαντικές ευεργετικές επιδράσεις στην υγεία, οι οποίες μάλιστα υποστηρίζονται και από την επιστημονική έρευνα. Βασίζεται κυρίως σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης, όπως όσπρια, λαχανικά, φρούτα και δημητριακά, προσεγγίζοντας έτσι τη Μεσογειακή διατροφή, ενώ στη διάρκεια της νηστείας των Χριστουγέννων επιτρέπεται, σε συγκεκριμένες μέρες και η κατανάλωση ψαριών.
Κατά τη διάρκεια των περιόδων νηστείας, μειώνεται φυσικά η πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και χοληστερόλης (αποφεύγοντας κρέας, γαλακτοκομικά και αυγά), γεγονός που συμβάλλει στη μείωση των επιπέδων ολικής και LDL («κακής») χοληστερόλης, προστατεύοντας έτσι το καρδιαγγειακό σύστημα.
Παράλληλα, η αυξημένη κατανάλωση φυτικών ινών, βιταμινών και αντιοξειδωτικών βελτιώνει την υγεία του πεπτικού συστήματος και ενισχύει τον μεταβολισμό. Μελέτες σε Έλληνες έχουν δείξει επίσης βελτίωση του μεταβολικού προφίλ. Επιπλέον, η νηστεία προάγει την πειθαρχία και τον αυτοέλεγχο στις διατροφικές συνήθειες, ενθαρρύνοντας τους πιστούς να δίνουν στο σώμα “ό,τι χρειάζεται και όχι ό,τι επιθυμεί η λαιμαργία”. Αυτή η συνειδητή επιλογή μπορεί να λειτουργήσει ως αποτελεσματική στρατηγική για τη διαχείριση του βάρους και την υιοθέτηση ενός γενικότερα πιο υγιεινού τρόπου ζωής, βοηθώντας ακόμη και άτομα με μεταβολικό σύνδρομο. Τέλος, ορισμένες έρευνες συσχετίζουν τη νηστεία με χαμηλότερα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, καθώς και με καλύτερη γνωστική λειτουργία, υποδηλώνοντας οφέλη και για τη ψυχική υγεία.
Μια τέτοια έρευνα, τη μεγαλύτερη που έχει πραγματοποιηθεί σε πανελλαδικό επίπεδο, με αποτελέσματα παγκοσμίως αποδεκτά από την επιστημονική κοινότητα, παρουσιάστηκε την Κυριακή που μας πέρασε στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Άρτης σε συνδιοργάνωση της Ιεράς Μητροπόλεως, της Εταιρείας Ελληνικών θεμάτων και των εκδόσεων Σεραφείμ, με παρουσίαση του βιβλίου «Η νηστεία στην υγεία», του Νικόλαου Ροδοπαίου, από τις εκδόσεις Σεραφείμ, το οποίο επί της ουσίας αποτελεί το επιστέγασμα και τον καρπό της πολυετούς έρευνας του συγγραφέα. Ο Νικόλαος Ροδοπαίος είναι Απόστρατος Αξιωματικός του Υγειονομικού Σώματος, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος και Θεολόγος. Είναι Διδάκτωρ του Τμήματος Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθώς και Διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ. Είναι επιστημονικός συνεργάτης σε Προγράμματα Μεταπτυχιακών Σπουδών και μεταδιδακτορικός ερευνητής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Κρήτης. Έχει δημοσιεύσει επιστημονικά άρθρα σε έγκριτα διεθνή περιοδικά και έχει ανακοινώσει επιστημονικές εργασίες σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια. Είναι, μ’ άλλα λόγια, ο πλέον κατάλληλος να μιλήσει για το ζήτημα των επιδράσεων της νηστείας στην υγεία του ανθρώπου. Στο βιβλίο του αναφέρεται στις επιπτώσεις της νηστείας της Ορθόδοξης Εκκλησίας στην οστική ανάπτυξη, οστεοπόρωση, νευροψυχολογική κατάσταση και μεταβολικό σύνδρομο.
Αυτό που προκύπτει (ως επιστημονικά τεκμηριωμένο αποτέλεσμα έρευνας και όχι μόνο ως πεποίθηση των πιστών βασισμένη στους ιερούς κανόνες και τους λόγους των πατέρων της Εκκλησίας), από όσα ειπώθηκαν το πρωί της Κυριακής, αλλά και από την ανάγνωση του βιβλίου, είναι πως οι δείκτες οστικής ανάπτυξης, τόσο σε ηλικιωμένους όσο και σε νεότερους ενήλικες ήταν ίδιοι τόσο σε νηστεύοντες όσο και σε μη νηστεύοντες (δείγμα 400 ατόμων, 200 που νηστεύουν και 200 που δε νηστεύουν). Η ύπαρξη οστεοπόρωσης ανιχνεύεται σε μη νηστεύοντες σε βαθμό τρεις φορές μεγαλύτερο από ό,τι σε άτομα που νηστεύουν, ενώ υπάρχουν δείκτες που εμφανίζουν βελτίωση της νευροψυχολογικής κατάστασης και το μεταβολικού συνδρόμου των νηστευόντων έναντι αυτών που δε νηστεύουν.
Τα αποτελέσματα της έρευνας αυτής τέθηκαν υπό κρίση σε έγκριτα διεθνή επιστημονικά περιοδικά και έλαβαν την έγκριση δημοσίευσης, γεγονός που τα καθιστά απολύτως αποδεκτά. Δεν θα πρέπει να μας καταπλήσσει το γεγονός αυτό, όμως, καθώς η νηστεία, ως άσκηση ψυχής, μέσα από την προσπάθεια του ανθρώπου να επιβληθεί στις επιθυμίες και τα πάθη του, συμβάλλει στην αίσθηση αυτοεκπλήρωσης και επιτυχίας, κάτι που γενικά ευχαριστεί ψυχολογικά τον άνθρωπο και τον βοηθάει να διατηρεί την ψυχική του ισορροπία.
Στη συζήτηση που ακολούθησε, με την παρουσία και παρέμβαση και του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Άρτας κ.κ. Καλλινίκου, τέθηκε και το ζήτημα της ανάγκης να διασφαλίζεται και η καλή ποιότητα και το μέτρο στην ποσότητα της διατροφής. Ειδικά η σχέση μεταξύ σωστής διατροφής και υψηλής ποιότητας αγροτικών προϊόντων είναι αμφίδρομη και καθοριστική.
Μια συνειδητή επιλογή για υγιεινή διατροφή από την πλευρά των καταναλωτών δημιουργεί άμεση ζήτηση για προϊόντα με υψηλή διατροφική αξία. Καθώς οι άνθρωποι αναζητούν τρόφιμα απαλλαγμένα από υπολείμματα φυτοφαρμάκων ή συνθετικά λιπάσματα, στρέφονται προς βιώσιμες και ορθές γεωργικές πρακτικές. Παράλληλα, η διαθεσιμότητα αγροτικών προϊόντων ανώτερης ποιότητας είναι θεμέλιο της σωστής διατροφής.
Τα προϊόντα που καλλιεργούνται με μεθόδους που σέβονται τη γη και την εποχικότητα έχουν συχνά υψηλότερη περιεκτικότητα σε βιταμίνες, μέταλλα και αντιοξειδωτικά. Επομένως, η ποιότητα των αγροτικών προϊόντων επηρεάζει άμεσα την αποτελεσματικότητα μιας υγιεινής διατροφής στην πρόληψη ασθενειών και την προαγωγή της ευεξίας.
Οι αγρότες μας αποτελούν τη βάση της παραγωγικής μας διαδικασίας και σ’ αυτούς βασίζεται εν πολλοίς και η υγεία μας. Ας το έχουν αυτό στο νου τους οι κυβερνώντες τις μέρες αυτές!
