Αμφιβολίες το μυαλό μου βασανίζουνε πολλές, αμφιβολίες τρελές.
Όποιος από εμάς κυκλοφορεί με αυτοκίνητο έχει σίγουρα δει στο οδόστρωμα κάποιο σκοτωμένο ζώο. Για την ακρίβεια θα έχει ήδη δει δεκάδες σκοτωμένα ζώα κατά τη διάρκεια της οδηγικής καριέρας του.
Όσο κι αν ακούγεται σκληρό, τα ζώα που πεθαίνουν αμέσως στην άσφαλτο, μπορεί να είναι και λίγο τυχερά, μέσα στην ατυχία τους. Γιατί είναι ακόμα χειρότερο για ένα ζώο να τραυματιστεί. Στην περίπτωση αυτή, για να σωθεί, πρέπει να υπάρξει ανθρώπινη παρέμβαση, διαφορετικά η ίδια η φύση του το οδηγεί στο τέλος του. Ένα χτυπημένο ζώο που πονά, σταματά να τρώει, σταματά να πίνει και περιμένει υπομονετικά το τέλος του. Έτσι είναι προγραμματισμένο από τη φύση του. Φυσικά υπάρχουν περιπτώσεις όπου κάποιο ζώο επιζεί με τη βοήθεια κάποιας μικρής αγέλης, αλλά αυτές οι περιπτώσεις είναι μια πολύ μικρή μειοψηφία.
Ακριβώς το ίδιο ένστικτο είχαν και οι άνθρωποι πριν μερικές χιλιάδες χρόνια. Όταν κάποιος άνθρωπος τραυματιζόταν στο κυνήγι της τροφής, τότε γινόταν ο ίδιος με τη σειρά του, τροφή για τα θηρία. Δεν υπήρχε τρόπος περίθαλψης, ούτε τρόπος εύκολης μεταφοράς του. Μάλιστα η δική του ευαλωτότητα, γινόταν και ευαλωτότητα όλης της ομάδας – κοινότητας. Για να σωθεί η ομάδα – κοινότητα, έπρεπε να αποβληθεί το μέλος που ήταν ο αδύνατος κρίκος. Μέχρι που έφτασε το πλήρωμα του χρόνου και ήρθε η μεγάλη αλλαγή.
Έτσι, όταν κάποτε ρωτήθηκε η διάσημη ανθρωπολόγος Margaret Mead, ποιο είναι το πρώτο σημάδι πολιτισμού σε έναν αρχαιολογικό χώρο, η ιστορία λέει ότι η Mead απάντησε: «Το πρώτο σημάδι πολιτισμού είναι ένα θεραπευμένο σπασμένο μηριαίο οστό».
Εξήγησε ότι ένα σπασμένο μηριαίο δεν μπορεί να θεραπευτεί χωρίς μακροχρόνια φροντίδα από άλλους. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μετέφερε τον τραυματία κάπου για μεγαλύτερη ασφάλεια, τον προστάτευσε από ζώα και τα στοιχεία της φύσης, και τον φρόντισε ώσπου να γίνει καλά. Και έτσι, η Mead υποστήριξε ότι ο πολιτισμός ξεκινά όταν οι άνθρωποι βοηθούν και φροντίζουν ο ένας τον άλλον.
Φυσικά, κάθε επιστήμη, δίνει και μία διαφορετική ερμηνεία για την εκκίνηση του πολιτισμού. Κάποιοι λένε ότι ενδεικτικά σημεία εκκίνησης είναι τα εργαλεία (δηλαδή η τεχνολογία), η οργάνωση και οι τελετουργίες. Κάποιοι άλλοι ότι η αρχή έγινε με τη γλώσσα, τα σύμβολα και τις αφηγήσεις. Άλλοι ότι ο πολιτισμός ξεκίνησε με την μόνιμη εγκατάσταση, τη γεωργία και την κτηνοτροφία. Και τέλος κάποιοι λένε ότι ο πολιτισμός ξεκίνησε μέσω της συμβίωσης εντός μιας ομάδας και της κοινωνικότητας.
Στις μέρες μας, οι σύγχρονοι ανθρωπολόγοι τείνουν να συνδυάζουν όλες τις επιστήμες και να ορίζουν ότι «Ο πολιτισμός δεν έχει μία αρχή. Έχει πολλές ταυτόχρονες απαρχές». Ωστόσο, κανείς δεν αντιλέγει ότι αν από τη λέξη πολιτισμός αφαιρέσουμε τα υλικά αγαθά, και κρατήσουμε τα πνευματικά, η Margaret Mead είχε δίκιο.
Επειδή ένα σπασμένο μηριαίο δεν θεραπεύεται αν ο άνθρωπος αφεθεί μόνος του – χρειάζεται μακροχρόνια φροντίδα, προστασία και βοήθεια από άλλους. Άρα, όπως είπε, εκεί αρχίζει ο πολιτισμός: όταν οι άνθρωποι νοιάζονται ο ένας για τον άλλον. Η ουσία της ιδέας είναι ότι ο πολιτισμός δεν ξεκινά από την τεχνολογία, τη γλώσσα, ή απλά τη συνύπαρξη, αλλά από την ενσυναίσθηση, την συνεργασία, και την αλληλοβοήθεια.
Στις μέρες μας, αν και έχουν ανθίσει όλες οι επιστήμες, συνεχώς βάλλεται η έννοια του πολιτισμού της ενσυναίσθησης, της συνεργασίας, και της αλληλοβοήθειας. Γιατί να επιβαρυνόμαστε και εμείς μέρους του κόστους του ρεύματος που πάει στα νησιά; Ας επιβαρύνονται μόνο οι νησιώτες. Εμείς τι φταίμε; Για ποιο λόγο μού γίνονται κρατήσεις για το δημόσιο σχολείο; Εγώ δεν έκανα παιδιά. Γιατί να επιβαρύνομαι; Τα καλά νοσοκομεία δεν είναι για όλους. Μόνο οι πλούσιοι αξίζει να σωθούν. Οι υπόλοιποι ας δέσουν τις πληγές τους και ας περιμένουν να γίνουν καλά. Η Φύση θα επιλέξει.
Ας μην έχουμε Αμφιβολίες πολλές, Αμφιβολίες τρελές. Αυτό που επί της ουσίας συζητάμε πάλι εξ αρχής είναι η ίδια η ουσία του πολιτισμού. Τελικά θα παραμείνουμε άνθρωποι ή θα ξαναγίνουμε ζώα;

Αθώος, λόγω Αμφιβολιών