Δεν πρόκειται για το γνωστό τραγούδι, αλλά για πρόσφατη επίσκεψή μου μετά της συζύγου μου στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας.
Γνωστός ο χώρος στη σύζυγό μου, που είχε τελειώσει το Αρχαιολογικό – Ιστορικό Τμήμα της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών, από τη βιβλιογραφία και σχεδόν άγνωστος σε μένα. Η επιτόπια επίσκεψή μας υπήρξε μια άνευ προηγουμένου εμπειρία. Μας εξέπληξε η τεράστια έκταση των αρχαιολογικών ευρημάτων. Σ’ ένα χώρο χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων συναντήσαμε δεκάδες μικρά και μεγάλα αρχαία κτίσματα. Το όνομα «Ελευσίνα» σημαίνει άφιξη και είναι παράγωγο του ρήματος ελαύνω.
Ο αρχαιολογικός χώρος της Ελευσίνας περιλαμβάνει το λόφο της αρχαίας ακρόπολης και ένα από τα σπουδαιότερα θρησκευτικά κέντρα της αρχαιότητας, το Ιερό της Δήμητρας. Εκεί τελούνταν τα Ελευσίνια Μυστήρια (απόκρυφες μυστηριακές γιορτές), όπου ο μύστης βίωνε μια έντονη πνευματική εμπειρία που τον συμφιλίωνε με το θάνατο και δυνάμωνε την προσδοκία για ευνοϊκότερη μετά θάνατον ζωή. Ο μύστης έδινε όρκο ότι θα κρατήσει μυστικό το Ιερό των Μυστηρίων. Αυτός ήταν ο λόγος που δεν γνωρίζουμε με ποιο τρόπο γίνονταν η μύηση.
Κατά τον μύθο η Δήμητρα φιλοξενήθηκε από τον βασιλιά Κελεό αναζητώντας την κόρη της Περσεφόνη και έδωσε στο γιό του βασιλιά Τριπτόλεμο το πρώτο στάχυ να καλλιεργεί τη γη (το μύθο αυτό μαρτυρεί αναθηματικό ανάγλυφο που βρέθηκε το 1859 στην Ελευσίνα και φυλάσσεται στο αρχαιολογικό Μουσείο της οδού Πατησίων στην Αθήνα, το οποίο παριστάνει τη θεά Δήμητρα να προσφέρει το στάχυ στον Τριπτόλεμο έχοντας δίπλα του την Περσεφόνη). Να σημειώσω εδώ ότι η αρπαγή της Περσεφόνης συμβόλιζε την εξαφάνιση της καρποφορίας της γης, ενώ η επιστροφή της τη βλάστηση των σιτηρών.
Το Ιερό της Ελευσίνας περιλαμβάνει τα ακόλουθα ευρήματα: 1) Την Αυλή, 2) Τις Θριαμβικές Αψίδες, 3) Τις Στοές, 4) Την Κρήνη, 5) Το Ναό της Προπυλαίας Αρτέμιδος και του πατρός της Ποσειδώνος, 6) Την Εσχάρα, 7) Τα Μεγάλα Προπύλαια, 8) Το Καλλίχορον Φρέαρ, 9) Τα Βοηθητικά Κτίσματα, 10) Τα Μικρά Προπύλαια, 11) Το Πλουτώνειο, 12) Την Πομπική Οδό, 13) Το Τελεστήριο, 14) Το Ναό της Φαυστίνας, 15) Το Ναό της Σαβίνας, 16) Την Παναγία Μεσοσπορίτισσα, 17) Το Βουλευτήριο, 18) Ρωμαϊκή Οικία, 19) Ιερά Οικία, 20) Το Μιθραίο, 21) Το Γυμνάσιο και 22) Τα Δημόσια Κτίσματα.
Σκοπός του παρόντος δεν είναι η αναλυτική πληροφόρηση του αναγνώστη για τα εκτεθέντα, ονομαστικά, αρχαιολογικά ευ-ρήματα του χώρου της Ελευσίνας, αλλά ο διαχωρισμός των ευρημάτων του Ιερού της Δήμητρας από την Εκκλησία της αποκαλούμενης «Παναγίας Μεσοσπορίτισσας». Όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης από τη φωτογραφία που δημοσιεύω, στο λόφο της ακρόπολης όπου υπήρχε το βασιλικό ανάκτορο, οι παλαιοχριστιανοί, προφανώς με τα υλικά τού γκρεμισμένου ανάκτορου, έχτισαν χριστιανικό ναό σε ρυθμό βασιλικής και πάνω στα ερείπια του ναού αυτού πολύ μεταγενέστερα έχτισαν τον υπάρχοντα ναό της Παναγίας που είναι μονόχωρος, κεραμοσκέπαστος και κτισμένος με αργολιθοδομή και τοιχογραφίες που χρονολογούνται στον 18ο μΧ αιώνα.
Δυτικά του ναού αυτού υψώνεται μεταγενέστερο πυργοειδές κωδωνοστάσιο. Είναι χωρίς αμφιβολία μια παραφωνία να βρίσκεται μια Χριστιανική Εκκλησία ανάμεσα στα κτίσματα του αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού που τα χωρίζουν από εκείνη αιώνες! Το βασιλικό ανάκτορο στο λόφο της ακρόπολης χρονολογείται τουλάχιστον από τον 7ο προς 6ο πΧ αιώνα, όπως και το Καλλίχορον Φρέαρ τέλη του 6ου με αρχές του 5ου πΧ αιώνα.
Και το ερώτημα που τίθεται είναι: Ποιός λόγος επέβαλε το χτίσιμο της Χριστιανικής Εκκλησίας στον χώρο του βασιλικού ανακτόρου; Δεν υπήρχε άλλος χώρος να κτιστεί ο ναός; Συνεπώς σκοπός των παλαιοχριστιανών ήταν η καταστροφή και εξαφάνιση σε ό,τι είχε σχέση με τον αρχαίο Ελληνικό Πολιτισμό. Όλοι αυτοί υποκινούνταν από τον φανατισμό και την αδιαλλαξία εκείνης της εποχής που ήταν εναντίον της ελεύθερης σκέψης. Για το λόγο αυτό πιστεύω ότι δεν υπάρχει «Ελληνοχριστιανικός Πολιτισμός» αλλά αρχαίος Ελληνικός Πολιτισμός που έδωσε τα φώτα του σ’ ολόκληρη την ανθρωπότητα και Χριστιανική θρησκεία.
Ο Ελληνικός Πολιτισμός προηγήθηκε της Χριστιανικής θρησκείας αιώνες επί αιώνων και άφησε σ’ ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο μνημεία ασύγκριτου κάλλους και ωραιότητας. Δυστυχώς οι Παλαιοχριστιανοί προσπάθησαν με κάθε τρόπο να μετατρέψουν πολλά από αυτά τα μνημεία σε εκκλησίες! Μέχρι και τον Παρθενώνα τον 5ο μΧ αιώνα μετέτρεψαν σε εκκλησία με την αλλαγή της εισόδου του και τη μετατροπή της ανατολικής πλευράς του κτιρίου σε κόγχη, αφού κατεδαφίστηκαν αναγκαστικά ή θεληματικά τα γλυπτά του κέντρου του Α΄ αετώματος.
Η νέα Εκκλησία αφιερώθηκε στην Αγία Σοφία, ενώ αργότερα στη μέση βυζαντινή εποχή στην Παναγία (Βλέπε Μαρίας Μπρούσκαρη «ΤΑ ΜΝΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΚΡΟ-ΠΟΛΕΩΣ» Γενική Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Αναστηλώσεως, Αθήναι 1975, σελίδα 81). Πληροφοριακά αναφέρω ότι ο Παρθενώνας κατασκευάστηκε το 447 έως 432 πΧ κατά τον Χρυσού αιώνα του Περικλή. Με την ευκαιρία των Μεγάλων Ελευσινίων, οι Αθηναίοι και οι Έλληνες κάθε εθνικότητας έρχονταν να γιορτάσουν τα Μυστήρια και να μυηθούν. Μετά από μια ένδοξη περίοδο ευημερίας της εποχής του Αδριανού και του Αντωνίου του Ευσεβούς, η Ελευσίνα λεηλατήθηκε το 395 μΧ από τον Γότθο Αλάριχο. Τα Μυστήρια απαγορεύτηκαν στο τέλος του 4ου μΧ αιώνα από τον αυτοκράτορα Θεοδόσιο. Είναι ο ίδιος αυτοκράτορας που κατάργησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες!
*Ο Γιώργος Χαλκιάς είναι επίτιμος δικηγόρος
