Κάλπη ή μπάνιο; Παραλία, ξαπλώστρα και φρέντο ή «αγγαρεία» και ψήφος; Όπως δείχνουν τα πράγματα, η επιλογή δεν θα εξαρτηθεί από αυτό που λέγαμε κάποτε πολιτική συνείδηση, αλλά από τον καλό ή τον κακό (μας) καιρό.
Πού να το φανταζόταν αυτές οι δυσδιόρατες για τα σημερινά δεδομένα πολιτικές οντότητες, που πίστεψαν σε μια ειρηνική, δημοκρατική κι ενωμένη Ευρώπη, οραματιστές ηγέτες και ηγέτιδες, αγωνιστές και αγωνίστριες της Αντίστασης στον φασισμό και στο ναζισμό, κάποιοι εξ αυτών επιζήσαντες του ολοκαυτώματος, ο Πολ Ανρί Σπάακ, ο Ρομπέρ Σουμάν, ο Ζαν Μονέ, ο Αλτιέρο Σπινέλι, η Άννα Λιντ, αλλά -γιατί όχι – και η δική μας Μελίνα Μερκούρη, πού να το φανταζόταν ότι η τύχη αυτού του ειρηνικά επαναστατικού στην παγκόσμια ιστορία οικοδομήματός τους θα κρινόταν εν πολλοίς στις μέρες μας από τα καμώματα του καιρού!
«Οι Έλληνες είναι κουρασμένοι από τις συχνές εκλογικές αναμετρήσεις», δήλωσε μία πολιτικός σε μία συνέντευξή της στην τηλεόραση. Είναι μία από τις τόσες απόψεις που δείχνουν την ελαφρότητα αυτής της προεκλογικής περιόδου. Μιας περιόδου που έχει λάιφ στάιλ και αγωνία για τα ποσοστά των κομμάτων, αλλά δεν έχει πολιτικές ιδέες, επιχειρήματα, κι ούτε μία σοβαρή συζήτηση (ή τουλάχιστον δεν έφτασε στο ευρύ κοινό) για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, για τα κενά, τις παραλείψεις της, για τη δυσκίνητη γραφειοκρατία της μπροστά στους δύο πολέμους, στις απρόβλεπτες γεωστρατηγικές ανακατατάξεις, αλλά και στις ανεξέλεγκτες κοινωνικές ανισότητες, οι οποίες απαιτούν τη δημιουργία ενός μεγάλου πολιτικού οράματος με αρχές και αξίες που μπορούν να προκύψουν μόνο από την επανεφεύρεση της σοσιαλδημοκρατίας.
Αν γυρίσει κανείς λίγο στο παρελθόν, στα ευρωψηφοδέλτια και στα βιογραφικά των υποψηφίων, θα διαπιστώσει ότι η Ελλάδα, εκτός από λίγες εξαιρέσεις, αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει την ΕΕ όχι σαν ιστορική πρόκληση, όχι σαν πολιτισμική προοπτική, ούτε καν σαν πολιτική και οικονομική έννοια, αλλά σαν ένα ευρωπαϊκό ΑΤΜ που σου προμηθεύει χρήματα, αν πατήσεις τα σωστά κουμπιά.
Γιατί η «λογική» με την οποία καταρτίζονται τα ευρωψηφοδέλτια όλων σχεδόν των κομμάτων, είναι μια κουτοπόνηρη «λογική» υφαρπαγής της ψήφου από πρόσωπα της γυάλινης πραγματικότητας, και όχι η ουσιαστική εκπροσώπησή μας στην ευρωβουλή από προσωπικότητες με πολιτική σκέψη, με σχέδιο, προτάσεις, θαρραλέα «ναι» όταν πρέπει, αλλά και ηχηρά «όχι» όταν επίσης πρέπει.
Οι εποχές έχουν αλλάξει κι έχουν γίνει πιο περίπλοκες και μπερδεμένες. «Σήμερα τα όντα ζουν σα να κινούνται μηχανικά πάνω στη σκακιέρα της διεθνούς αγοράς, εν μέσω σωρείας αριθμών, υπολογιστών, οριζόντων παραγωγής, διακίνησης αγο- ρών σε εικονικό χώρο και πλαστικό χρόνο, υπάκουα στις προσταγές της παραγωγής και της κατανάλωσης», γράφει ο Αμερικανός καθηγητής φιλοσοφίας Τζον Πίτερ Άντον. Και συνεχίζει: «Ούτε μια λέξη για παιδεία, ούτε ένας ψίθυρος για πολιτική αρετή».
Ο γράφων θα υποστηρίξει κουραστικά και μονότονα, για άλλη μια φορά, ότι επειδή πάνω μας τα σύννεφα πυκνώνουν, η παιδεία και η πολιτική αρε- τή είναι το μεγαλύτερο διακύβευμα στις επικείμενες εκλογές, που η ΕΕ πρέπει να βρεθεί αντιμέτωπη με την πιο συγκλονιστική ιστορική της ου- τοπία: τη διαμόρφωση μιας άλλης πολιτικής που να συνδιαλέγεται με τη δημοκρατία, τα δικαιώματα του ανθρώπου, την ειρήνη, την κλιματική κρίση και τη διανομή των αγαθών.
Λέγεται ότι ένα από τα επιχειρήματα του Κωνσταντίνου Καραμανλή προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, το οποίο εξέφραζε μερικές φορές και με οργή, ήταν πως «δεν γίνεται να ανήκει στην ΕΟΚ η χώρα που αιματοκύλισε την Ευρώπη και να είναι απέξω η χώρα που έδωσε τα φώτα της δημοκρατίας και του πολιτισμού στην οικουμένη». Επειδή χρειαζόμαστε τους ιριδισμούς μιας κάποιας αισιοδοξίας, ας σταθούμε επιλογικά σ’ ένα τέτοιο φως: «Μέτρον άριστον». Που θα πει, ας μην είμαστε τόσο υπερβολικοί και ακραίοι, πολιτικοί και πολίτες, στην κριτική μας για τη Δημοκρατία. Ας έχουμε κάθε στιγμή στο μυαλό μας ότι τη δεκαετία του ’30 τα φασιστικά, ναζιστικά και δικτατορικά καθεστώτα σκέπασαν όλη την Ευρώπη και οδήγησαν στην πύρινη λαίλαπα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει τρωτά, αλλά είναι Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Δημοκρατία μας έχει αδυναμίες, αλλά είναι Δημοκρατία. Ας την προστατέψουμε και ας τη βελτιώσουμε ο καθένας όσο μπορεί.