Menu
RSS

Ε-mail: taxydrom@gmail.com || Τηλέφωνο-FAX26810 77302

banner 01

Δημήτρης Βλαχοπάνος. Η Ελλάδα των πυρών και της προσφυγιάς...

Δημήτρης Βλαχοπάνος. Η Ελλάδα των πυρών και της προσφυγιάς...

Στα βαθιά νερά του εμφυλίου πολέμου και των μακρινών ωκεανών επέλεξε να περιπλανηθεί ο Δημήτρης Βλαχοπάνος με το καινούργιο του βιβλίο που έχει τίτλο «Κώστας Αναστασίου - της Μουσιωτίτσας των πυρών και των κυμάτων», το οποίο εκδόθηκε πριν ένα μήνα και ξεκινά το ταξίδι του από την Άρτα την Παρασκευή 11 Οκτωβρίου.

Ο Δημήτρης Βλαχοπάνος μας έχει συνηθίσει σε θέματα που συνδυάζουν την ιστορία με την ηθογραφία και την κοινωνική ψυχολογία. Είχαμε την ευκαιρία με αφορμή το νέο του βιβλίο να συζητήσουμε μαζί του στα γραφεία της εφημερίδας μας και να καταγράψουμε αρκετές ενδιαφέρουσες σκέψεις. Η διεύθυνση της εφημερίδας αισθάνεται την ανάγκη να σημειώσει πως ο «Τ» είναι πολύ χαρούμενος και περήφανος όταν οι συνεργάτες του, με μακρόχρονη μάλιστα διαδρομή στις στήλες του, δοκιμάζονται στα δύσκολα και ανεκτίμητα έργα της συγγραφής και της έκδοσης. Ας ξεκινήσουμε την κουβέντα μας.

Συνέντευξη στη Βίκυ Καινούργιου

Ερ.: Δημήτρη, από το Κομμένο στη Μουσιωτίτσα. Πώς προέκυψε αυτό το νέο οδοιπορικό πάλι μέσα στις φλόγες και τα πυρά;
Απ.: Πρέπει να ξεκαθαρίσω πως η Μουσιωτίτσα ήταν το πρώτο χωριό της Ηπείρου που δέχτηκε τη βάρβαρη επέλαση των ναζιστικών γερμανικών δυνάμεων. Η πρώτη εκκαθαριστική επιχείρηση Ζάλμινγκερ σημειώνεται στη Μουσιωτίτσα την Κυριακή 25 Ιουλίου 1943. Τραγικό αποτέλεσμα εκείνης της ματωμένης Κυριακής ήταν τα 135 θύματα του χωριού. Όπως και στο Κομμένο, 22 μέρες μετά, 16 Αυγούστου 1943, οι Γερμανοί στρατιώτες ισοπέδωσαν το χωριό και δολοφόνησαν με πρωτόγνωρη μανία γυναίκες, άντρες, παιδιά, βρέφη, γέροντες... Δε σεβάστηκαν τίποτε. Το βιβλίο ξεκινά την ιστορία του Κώστα Αναστασίου από αυτή την τραγική σελίδα. Ο Κώστας Αναστασίου ήταν μεταξύ των 63 που έστησαν για εκτέλεση οι Γερμανοί στην περιοχή Σπιθάρι. Σώθηκε εκ θαύματος μόνο αυτός, πετρωμένος και πλημμυρισμένος στο αίμα κάτω από τα νεκρά πτώματα των αγαπημένων προσώπων του. Η διαδρομή στη συνέχεια του ανθρώπου αυτού έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον...

Ερ.: Δηλαδή;
Απ.: Ο εφιάλτης μιας παιδικής ζωής μέσα στη στέρηση και την απόγνωση. Ο εφιάλτης της γερμανικής κατοχής και των πυρών σε όλη την έκταση της χώρας. Ο εφιάλτης μετά της μνήμης. Και ο εφιάλτης της ανάγκης να επιβιώσεις και, με τη δική σου δράση, τη δική σου συνεισφορά, να σταθούν στα πόδια τους οι άνθρωποι που έλαχε να αποτελούν το οικογενειακό σου περιβάλλον. Ο ήρωας είναι ένας απλός άνθρωπος της καθημερινής ζωής. Ο άνθρωπος της σκληρής βιοπάλης και της άνισης μάχης για το ψωμί και για μια καλύτερη μέρα. Αλλά η δική του ιστορία δεν είναι παρά η ιστορία της ελληνικής πατρίδας όλο αυτό το διάστημα της δεκαετίας του ’40 και της μετεμφυλιακής εποχής.

Ερ.: Ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου αναφέρεται στον εμφύλιο πόλεμο 1946 - 1949. Πώς μπορεί ένας συγγραφέας να διαχειριστεί αυτό το καυτό κεφάλαιο της νεότερης ιστορίας μας;
Απ.: Δεν μπορώ να πω πως είναι εύκολο το εγχείρημα αυτό. Ο εμφύλιος είναι ένα ναρκοπέδιο. Και θα πρέπει να το περάσεις με πολλή προσοχή, με τεταμένες όλες τις αισθήσεις σου. Έπρεπε, όμως, να το περάσω αυτό το ναρκοπέδιο. Ο ήρωας του βιβλίου καλείται να υπηρετήσει τη θητεία του κατατασσόμενος στην εθνικό - κυβερνητικό στρατό. Σώθηκε στο χωριό του κάτω από τα πυρά και την αγριότητα της κατοχής. Και πήρε μετά το δρόμο για το σφαγείο των πυρών και της αγριότητας του εμφυλίου. Ποιος ήταν να σωθεί και ποιος να χαθεί σ’ αυτό το σφαγείο, ήταν κάτι που το αποφάσιζε η τύχη. Ο ήρωας σώθηκε, αλλά δεκάδες χιλιάδες άλλα παιδιά του ελληνικού λαού έπεσαν κι έσβησαν μέσα στην οχλοβοή των εμφύλιων πυρών. Ήταν μια τραγωδία με χαρακτηριστικά που τραυμάτισαν την ελληνική ψυχή.

Ερ.: Το αποτόλμησες όμως να μπεις στην καρδιά αυτού του πολέμου. Και στα πυρά του, όπως λέει και ο τίτλος του βιβλίου.
Απ.: Δε γινόταν διαφορετικά. Πρέπει να μπει, επιτέλους, ένα τέλος σ’ αυτό το ταμπού του εμφυλίου και να μιλήσουμε με ανοιχτά χαρτιά. Και να τον παρακολουθήσουμε με ανοιχτά τα μάτια της ψυχής μας. Γιατί το δράμα του ελληνικού λαού έγινε αβάσταχτο. Έλληνες εναντίον Ελλήνων στα πεδία των μαχών, στα νησιά της εξορίας, στα χωριά και στις πόλεις. Έλληνες σκοτώνουν Έλληνες, Ελληνόπουλα βασανίζουν Ελληνόπουλα, η ελληνική γη στενάζει πλημμυρισμένη στο αίμα των παιδιών μιας Ελλάδας που αφανίζεται ταραγμένη και τρομαγμένη για μια ολόκληρη δεκαετία. Τα επιτελεία των στρατηγών και από τις δύο πλευρές ποτίζουν τους Έλληνες με το δηλητήριο της διχόνοιας και του μίσους. Υπάρχει πολλή ευθύνη και από τη μια και από την άλλη πλευρά. Αλλά τα τραγικά θύματα είναι τα παιδιά του ελληνικού λαού.

Ερ.: Υπάρχει όμως μέσα στο βιβλίο και η έντονη παρουσία της γυναίκας. Της μάνας του ήρωα. Που καταγγέλλει τον πόλεμο με το δικό της τρόπο. Πρόκειται για συγγραφικό τέχνασμα;
Απ.: Όχι ακριβώς. Η μάνα, η Βασιλική, ήταν η αυθεντική γυναίκα της υπαίθρου, η οποία υπέστη όλο το μαρτύριο και την καταιγίδα του πολέμου. Η γυναίκα μάνα, η γυναίκα σύζυγος, η γυναίκα αδερφή. Η Βασιλική ήταν ένας αψύς χαρακτήρας και δε λογάριαζε τα λόγια της. Γιατί έβλεπε με ξάστερο μάτι. Από την άλλη, βέβαια, ο λόγος της Βασιλικής είναι η προσωπική μου επιλογή να τινάξω από μέσα μου όλο το δικό μου συναίσθημα για την έκταση και την ένταση αυτής της ελληνικής τραγωδίας.

Ερ.: Το δράμα, ωστόσο, μάλλον τραγωδία, δεν τελειώνει το 1949...
Απ.: Όχι, συνεχίζεται για πολλά χρόνια ακόμη. Ακολουθούν τα πέτρινα χρόνια της μετεμφυλιακής εποχής. Η Ελλάδα μετρά τα συντρίμμια της και οι λεηλατημένοι Έλληνες παίρνουν τα τρένα και τα πλοία της ξενιτιάς. Η Ελλάδα των ηττημένων παίρνει το δρόμο της αναγκαστικής προσφυγιάς προς τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Και η Ελλάδα των νικητών παίρνει το δρόμο της αναγκαστικής μετανάστευσης προς τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης και των δυτικών ωκεανών. Νικητές και ηττημένοι δίνουν νέες μάχες εντός και εκτός συνόρων, για να επουλώσουν τις πληγές της ταραγμένης δεκαετίας της κατοχής, της αντίστασης και του εμφυλίου, οι οποίες θα μένουν, ωστόσο, ανοιχτές για πάνω από μισόν αιώνα. Η Ελλάδα και οι Έλληνες ανέπνευσαν και σώθηκαν χάρη στην ξενιτιά και στη θάλασσα. Εκτοπισμένοι με ένα όνειρο: να γυρίσουν στην πατρίδα και να φτιάξουν ένα σπιτάκι να ζήσουν σαν άνθρωποι.

Ερ.: Άρα το βιβλίο έχει μια ιστορικότητα...
Απ.: Χωρίς αμφιβολία. Η ιστορία του Κώστα Αναστασίου δεν είναι παρά η ιστορία της Ελλάδας από τη δεκαετία του 1940 ίσαμε τις αρχές του 21ου αιώνα. Ήθελα το βιβλίο να έχει και ένα χρηστικό χαρακτήρα. Οι αναγνώστες, ιδίως της νεότερης γενιάς, να έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την πρόσφατη ιστορία της χώρας μας, με επίκεντρο τον εμφύλιο και όσα μετά ακολούθησαν. Ελπίζω να το πέτυχα.
Ευχαριστώ πολύ. Εύχομαι να είναι καλοτάξιδο το βιβλίο σου. Και να κερδίσει τη θέση που του αξίζει στις βιβλιοθήκες μας.

back to top

|| Όροι χρήσης & Σχόλια αναγνωστών ||

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του www.taxydromosartas.gr διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη.

ΣΧΟΛΙΑ. Το παρόν διαδικτυακό μέσο ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει περί των επωνύμων ή ανωνύμων σχολίων που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ' αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας ή με e-mail έτσι ώστε να αφαιρεθεί.