Menu
RSS

Ε-mail: taxydrom@gmail.com || Τηλέφωνο-FAX26810 77302

Στη λιμνοθάλασσα της Ροδιάς

Στη λιμνοθάλασσα της Ροδιάς

«Η γαλήνη της θάλασσας και το άγρεμμα της στεριάς, αυτή είναι η ζωή μας και όποιος κατάλαβε...», μου είπαν ο Βαγγέλης Παύλου και ο Γιώργος Τσαμπάς, σε μια από οχτώ «μπούκες» της λιμνοθάλασσας Ροδιάς (Τσουκαλιό).

Και εγώ κάτι πήρα να καταλαβαίνω, έχοντας διασχίσει αρκετά χιλιόμετρα το χωμάτινο ανάχωμα -το ράμμα Σαλαώρας, όπως το ονοματίζουν οι ψαράδες- με τα διαδοχικά ανοίγματα προς τον Αμβρακικό και τις καλαμωτές πύρες, όπου εγκλωβίζονται τα ψάρια.

Ο μολυβένιος ουρανός του Νοέμβρη και το ασταμάτητο ψιλόβροχο «έκλεβαν» τα χρώματα και τον ήλιο από την πολιτεία της λιμνοθάλασσας και μοναχά οι πελεκάνοι, τα σμάρια των γλάρων και οι μακρύραμφοι ερωδιοί χάραζαν με χαμηλά πετάγματα το τοπίο. Πίσω μου η πόλη της Άρτας, με τους βρεγμένους δρόμους, ακουμπούσε σε σκοτεινούς ορεινούς όγκους χαραγμένους με πλέγματα ομίχλης και ένας θυμωμένος Άραχθος ανασκάλευε τα μαλακά κλαδιά από τις παρόχθιες κλαίουσες. Οι εικόνες αυτές «έσκασαν» στην απόλυτη νηνεμία του Αμβρακικού και βυθίστηκαν σε μια ησυχία, που λαξεύονταν στο φιδίσιο ανάχωμα της χώρας των ψαράδων.
Στο πρόχειρο κατάλυμα, δίπλα ακριβώς από τη μπούκα, οι συνδαιτυμόνες μου σώριασαν χέλια και κεφαλόποδα -ψημένα στο τζάκι- και ένα μπουκάλι ούζο για το «καλώς όρισες». Ήταν στη βάρδια -μια ιδιότυπη εφημερία- για τη φύλαξη, που συγκροτεί ο αλιευτικός συνεταιρισμός, αυτός που εκμεταλλεύεται τη μία από τις δύο λιμνοθάλασσες (η άλλη είναι της Λογαρού).

Ο συνεταιρισμός
Ο αλιευτικός συνεταιρισμός της Ροδιάς ανήκει σε 45 ακτήμονες από τρία χωριά πέριξ του Αμβρακικού. (Ακτήμονες από άλλα χωριά, του ίδιου Δήμου, εκμεταλλεύονται την παρακείμενη -προς το νοτιά- λιμνοθάλασσα της Λογαρού). Η ετήσια παραγωγή του φθάνει τους 15 τόνους χέλια και σε ακόμα 30 κεφαλόποδων (κεφαλόπουλα, μπάφες, τσιπούρες γλώσσες κλπ).
Η διάθεσή της γίνεται με πλειστηριασμό σε εμπόρους από την Ιταλία, την Ολλανδία κλπ κι αυτό διότι η συγκέντρωση των ψαριών σοδεύεται σε ελάχιστο χρονικό διάστημα και είναι δύσκολο ν΄ απορροφηθεί στην ντόπια αγορά. Τα χέλια πωλούνται ζωντανά και τα κεφαλόποδα «παγωμένα» στα τελάρα τους. Ωστόσο, ο συνεταιρισμός διαθέτει και δικό του «πάγκο» στην ιχθυαγορά της Άρτας, απ΄ όπου ο τοπικός πληθυσμός έχει πρόσβαση στον πλούτο της λιμνοθάλασσας. Επίσης, ο συνεταιρισμός εμπορεύεται -την περίοδο του καλοκαιριού- νωπό αυγοτάραχο.

Το ψάρεμα
Κάθε Φλεβάρη οι ψαράδες ανοίγουν τις «μπούκες» και ο γόνος από τη θάλασσα μπαίνει στη λιμνοθάλασσα, όπου οι συνθήκες διατροφής είναι εξαιρετικές.
Ο Άραχθος και ο Λούρος, που καταλήγουν στις λιμνοθάλασσες του Αμβρακικού, τις εμπλουτίζουν με φερτά υλικά, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα φιλόξενο περιβάλλον διατροφής του γόνου, αλλά και προστασίας του, καθώς το ψάρεμα απαγορεύεται μέσα σ΄αυτές. Πέντε μήνες αργότερα οι ψαράδες ανοίγουν τις μπούκες και τα μεγαλύτερα ψάρια επιχειρούν την έξοδό τους στη θάλασσα. Περνώντας από τ΄ ανοίγματα παγιδεύονται στις πύρες, που είναι φτιαγμένες από καλάμια, σύμφωνα με τον παραδοσιακό τρόπο. Τα ψάρια συλλέγονται με απόχες.

Η ζωή των ψαράδων
Όταν πια το μπουκάλι με το ούζο έχει φθάσει στα μισά, οι ερωτήσεις μου παίρνουν πιο προσωπικό χαρακτήρα. «Εμείς, εδώ, χρήματα πολλά δεν βγάζουμε», μου είπαν, «Η πραγματική μας ανταμοιβή, το αντιστάθμισμα, είναι αυτό που βλέπεις γύρω σου. Τον αγαπάμε και είμαστε δεμένοι μ΄ αυτόν τον τόπο. Συχνά παθαίνουμε ζημιές, όταν ο Λούρος κατεβάζει πολλά νερά και το μικρό ανάχωμα υπερχειλίζεται. Τα ψάρια χάνονται από εκεί και δεν περνούν από τις μπούκες. Μεγάλες απώλειες έχουμε και από τους κορμοράνους. Όταν "πλακώνουν" σε μεγάλες ομάδες μάς κλέβουν πολλά ψάρια. Γι΄ αυτό τις λέμε "όφιες", κάτι σαν τις στυμφαλίδες όρνιθες. Γράμματα πολλά δεν ξέρουμε και δεν μπορούμε να επιβάλλουμε κάποια πράγματα στην αγορά. Θέλουμε βοήθεια. Κάποιος να ασχοληθεί μ΄ εμάς. Τόσα προγράμματα υπάρχουν από την Κοινότητα και εμείς τίποτα! Κάνουμε βάρδιες ολημερίς και οληνυκτίς, όποτε δεν έχουμε να ασχοληθούμε με την ψαριά».

Τα χέλια
Κάθε χρόνο τα χέλια μπαίνουν στη λιμνοθάλασσα σφιχταγκαλιασμένα σε «μπάλες». Το μέγεθός τους δεν ξεπερνά τα 7 εκατοστά και το πάχος τους θυμίζει ένα πολύ λεπτό κορδόνι.
Αναφερόμενοι στα χέλια μιλάμε για έναν σπάνιο οργανισμό, με πολλές μεταμορφώσεις και με διαδρομή ζωής που ακόμα κρύβει πολλά από τα μυστικά της. Τα χέλια ξεκινούν το ταξίδι τους από τη Θάλασσα των Σαργάσσων, ως πλαγκτονικές προνύμφες, που θυμίζουν φύλλα ιτιάς και ονομάζονται «λεπτοκέφαλοι». Το ταξίδι τους, εφτά χιλιάδων χιλιομέτρων, διευκολύνεται από το ρεύμα του Κόλπου και διαρκεί περίπου δύο με τρία χρόνια.
Αφού περάσουν τα στενά του Γιβραλτάρ, οι λεπτοκέφαλοι διασκορπίζονται στη Μεσόγειο και φτάνουν στις εκβολές των ποταμών. Εκεί ξεκινούν την καινούρια τους ζωή ως ψάρια του γλυκού νερού. Τα βράγχιά τους έχουν πολύ στενό στόμιο και δεν ξεραίνονται εύκολα. Αυτό τους επιτρέπει να διασχίζουν μεγάλες αποστάσεις ξηράς, καθοδηγούμενα από το ένστικτό τους, έως ότου βρουν το υδάτινο περιβάλλον που τους ταιριάζει.
Μέχρι το μήκος τους να φθάσει τα 20-30 εκατοστά δεν διαχωρίζονται σε αρσενικά και θηλυκά. Τα θηλυκά χέλια μπορούν να φθάσουν μέχρι το ενάμισι μέτρο, ενώ τα αρσενικά μόλις τα πενήντα εκατοστά. Τρέφονται με μικρά έντομα, σκουλήκια, κοχύλια, γυμνοσάλιαγκες ή καβούρια, όταν ακόμα το στόμα τους είναι στενό. Όταν μεγαλώσουν το κεφάλι τους μεγαλώνει και κυνηγούν μικρά ψάρια. Μετά από οχτώ ή άλλες φορές μετά από 15 χρόνια, τα χέλια εγκαταλείπουν τους βάλτους, τις λιμνοθάλασσες και τα ποτάμια και επιστρέφουν στη θάλασσα. Πραγματοποιούν το τελευταίο τους ταξίδι αυτό της επιστροφής στη θάλασσα των Σαργασσών, όπου γενούν σε βάθος πάνω από 1.000 μέτρα και μετά πεθαίνουν.

Σημείωση: Πολλές από τις παραπάνω πληροφορίες αποτελούν προϊόν ενδείξεων από διάφορες επιστημονικές έρευνες, οι οποίες στο σύνολό τους έχουν στεφθεί με αποτυχία. Να σημειωθεί ότι μέχρι τώρα η τεχνητή αναπαραγωγή και η παρακολούθηση των χελιών έχει σταθεί αδύνατη.

back to top

|| Όροι χρήσης & Σχόλια αναγνωστών ||

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του www.taxydromosartas.gr διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη.

ΣΧΟΛΙΑ. Το παρόν διαδικτυακό μέσο ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει περί των επωνύμων ή ανωνύμων σχολίων που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ' αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας ή με e-mail έτσι ώστε να αφαιρεθεί.