Menu
RSS

Ε-mail: taxydrom@gmail.com || Τηλέφωνο-FAX26810 77302

Λαογραφικά Σημειώματα. Η φύστα και το φυστοκούμπουρο

Λαογραφικά Σημειώματα. Η φύστα και το φυστοκούμπουρο

Το «κουμπούρι», όπως το μάθαμε μικρά παιδιά, αφορούσε τον κακό μαθητή, τον μαθητή που «η απόδοσή του δεν ήταν διόλου ικανοποιητική». Αργότερα μάθαμε πως κουμπούρι είναι το όπλο, κυρίως το πιστόλι. «Μην ρίχνεις κουμπουριές» ήταν η μόνιμη φράση για κάποιον που αερολογούσε. Κάτι παρόμοιο μ’ αυτό που λέμε σήμερα «μη λες στοκιές». Το είχε πει ο δάσκαλος στη μάνα μου. «Αυτό το παιδί είναι ντιπ κουμπούρ’. Ούτε για μπάλα δεν κάν’». Κι από τότε μου έμεινε ο τίτλος: «Ο κουμπούρας». Το δεύτερο όνομά μου. Δυο ονόματα ήταν πολύχρηστα. Κουμπούρι και τενεκές. Εγώ είχα εξελιχθεί. Ήμουν και «κουμπούρι» αλλά και «γκαζοτενεκές».

Περίεργος καθώς ήμουν έψαξα. Πολύ έψαξα. Τι βρήκα; Βρήκα πως το κουμπούρι έχει μια κάποια ιστορία. Από την έναρξη της κοινοβουλευτικής ζωής στην Ελλάδα. Τότε είχαν χωριστεί οι Έλληνες σε αυτόχθονες και ετερόχθονες. Οι αυτόχθονες ήταν οι «γηγενείς», όσοι γεννήθηκαν στην Ελλάδα, ενώ οι Έλληνες της διασποράς που είχαν έρθει στο μεταξύ στην Ελλάδα ήταν οι ετερόχθονες.
Οι ετερόχθονες, που δεν είχαν γεννηθεί στην Ελλάδα, ήταν γνωστοί ως Φαναριώτες ή Καλαμαράδες. Φαναριώτες αφού προέρχονταν από τη Μεγάλη του Γένους Σχολή και το Φανάρι (Ελληνική συνοικία της Κωνσταντινουπόλεως). Καλαμαράδες, επειδή ήξεραν ανάγνωση και γραφή και χρησιμοποιούσαν για γράψιμο καλαμάρια με μελάνι. Οι άλλοι, οι αγράμματοι ήξεραν μόνο να χειρίζονται τα κουμπούρια, εξού και κουμπούρες. Έτσι οι κουμπούρες ήθελαν να αποκλείσουν από τις εκλογές τους καλαμαράδες. Από τότε κουμπούρας ονομάζονταν το γκτσούπ’, ο τενεκές και ο χαμχούιας.
Είχα ακούσει κάποτε και τη φράση «μπα, παιδάκι μ’, τι να προξενέψω απ’ αυτόν. Αυτή είναι κοπελάρα. Τι να κάν’ αυτός με το φυστοκούμπουρο που έχ’. Α, πα, πα. Άμα τον κατ(ου)ρήσ’ θα τον πνίξ’». Φυστοκούμπουρο. Σύνθετη λέξη. Φιστίκι και κουμπούρ’. «Το κοντόκανο εμπροστογεμές όπλο, που διέφερε από τη «φύστα» ως προς το μήκος της κάννης και ως προς το σχήμα της λαβής (αντί για μακρύ κοντάκι, είχε κοντή λαβή κουμπούρας). Λειτουργούσε κι αυτό όπως η φύστα, αλλά είχε μικρότερο βεληνεκές».
Αυτό ήταν το φυστοκούμπουρο. Κατ’ αναλογία ο μικροτσούτσουνος, ο άκαρπος, το μουλαΐμκο, αυτός που η ριξιά του ήταν μικρού βεληνεκούς και ο άσιαστος. Όχι γιατί δεν σιάζονταν με τίποτε αλλά γιατί δεν έσιαζε τίποτε. Μέγα το πρόβλημα και πλέον δεν είχε αρμοδιότητα η προξενήτρα. Αναλάμβανε ο οιωνοσκόπος και ο βοτανολόγος. Τότε γινόντουσαν και οι απίστευτες συνθέσεις. Καμπρολάχανα ανακατεμένα με τριαντάφυλλα, τα έβραζαν και έπιναν το ζουμί, παλαμωνίδες και γκουρπένια μαζί βρασμένα με χοιρινό. Γινόταν ο «μέλας ζωμός». Ελλείψει χοίρου έβραζαν και κοτόπουλο.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα μηδενικό. «Μηδέν στο πηλίκον». Η ευκαρπία περιοριζόταν εξαιτίας της μικρής και άσφαιρης κάννης. «Ντιπ φυστοκούμπουρο έχ’. Όσο δυο σκαλοπάτια ανεβαίν’. Ντιπ’ παραπάν’». Τέτοια και χίλια άλλα δυο. Ακατάπαυστα τα πικρόλογα. Φωνές, κατάρες και απειλές. Η διάγνωση αργούσε. Άλλοτε την ευθύνη την έριχναν στη νύφη κι άλλοτε στον γαμπρό. Ανάλογα.
Φύστα και φιστίκι, κουμπούρ’ και φυστικούμπουρο όλα αυτά ήταν μέρος της ζωής. Τώρα τα εξαφάνισε η επιστημονική πρόοδος και η τεχνολογική ανάπτυξη, Παρέμειναν ως ανάμνηση... Καταγράφονται απλά. Χρειάζονται και τα μουσεία...

*Ο Χρ. Τούμπουρος είναι συγγραφέας - ερευνητής

back to top

|| Όροι χρήσης & Σχόλια αναγνωστών ||

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του www.taxydromosartas.gr διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη.

ΣΧΟΛΙΑ. Το παρόν διαδικτυακό μέσο ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει περί των επωνύμων ή ανωνύμων σχολίων που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ' αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας ή με e-mail έτσι ώστε να αφαιρεθεί.