RSS

Ε-mail: taxydrom@gmail.com | Τηλέφωνο - FAX26810 77302

Η μαζική σφαγή της Πρέβεζας

Η μαζική σφαγή της Πρέβεζας

Η Μάχη της Πρέβεζας ακολούθησε την αποχώρηση των Γερμανικών στρατευμάτων κατοχής και έκλεισε με την ανακοίνωση της Συμφωνίας της Καζέρτας.

Πριν αναχωρήσουν οι Γερμανοί από την Πρέβεζα, η γύρω περιοχή ήταν ήδη πλήρης ανταρτών του ΕΛΑΣ και του ΕΔΕΣ, οι οποίοι περίμεναν να εισέλθουν στην πόλη. Ο ΕΛΑΣ ήταν ήδη στη Βόνιτσα όπου κατέφθασε από το Μοναστηράκι (χωριό που βρίσκεται λίγα μόλις χιλιόμετρα έξω από τη Βόνιτσα) ενώ ο ΕΔΕΣ στα ορεινά της Πρέβεζας. Οι Γερμανοί αποχωρούν ανενόχλητοι, με κατεύθυνση τη Νικόπολη με οχήματα και πεζοί, αφήνοντας ως ...ενθύμιο τα πρώτα Γερμανικά ποδήλατα και μοτοσικλέτες στην Πρέβεζα.

Την ίδια ακριβώς ημέρα της αποχώρησης των Γερμανών Ναζί, με διαφορά ορισμένων ωρών, εισέρχονται στην Πρέβεζα δυνάμεις του 24ου Συντάγματος ΕΛΑΣ (πρώτες) και του ΕΔΕΣ (δεύτερες). Ο ΕΛΑΣ έφτασε από τα όρη του Λούρου και από το Άκτιο ενώ ο ΕΔΕΣ έφτασε από την Πάργα και τα ορεινά χωριά της Λάκκας Σουλίου. «Μάλιστα οι δύο αντάρτικες δυνάμεις πραγματοποιούν και κοινή παρέλαση».
Σημειώνεται ότι ο ταγματάρχης επικεφαλής του ΕΛΑΣ, Γεώργιος Κατεμής (ψευδώνυμο «Αραχναίος»), αφίχθη στην Πρέβεζα λίγο αργότερα. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ καταλαμβάνουν τα φρούρια Αγίου Ανδρέα, Αγίου Γεωργίου, Παντοκράτορα, και επιπλέον το Ενετικό ρολόι, την Εθνική Τράπεζα, και το 1ο γυμνάσιο. Οι δυνάμεις του ΕΔΕΣ καταλαμβάνουν το κτίριο του Μονοπωλίου Πρέβεζας στην παραλία, το δημοτικό σχολείο «Θεοφάνειος», την Ντάπια (τάφρο Αλή Πασά) και οικίες ομοφρονούντων. Αρχικά η Πρέβεζα φαίνεται να επανέρχεται στους κανονικούς της ρυθμούς, όμως για λίγο, γιατί ακολουθεί καταιγίδα.
Κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών στην Πρέβεζα μεταξύ ανταρτών ΕΔΕΣ και ΕΛΑΣ συνέβη το εξής τραγικό γεγονός: Ομάδα άτακτων ενόπλων, μελών της ΕΠΟΝ ήταν εγκλωβισμένοι στο 1ο γυμνάσιο Πρέβεζας, με επικεφαλής τον γυμνασιάρχη, Χρήστο Κοντό και το ιατρό Χρήστο Μαϊδάτση. Κατά άλλη άποψη, επικεφαλής ήταν ο Δημήτριος Τρομπότας, νεαρός αξιωματικός του ΕΛΑΣ από τη Σαγιάδα Θεσπρωτίας. Κάποια στιγμή αποφάσισαν να παραδοθούν στον ΕΔΕΣ. Έτσι, διμελής αντιπροσωπεία του ΕΔΕΣ, αποτελούμενη από τον Λευκαδίτη λοχία Βλάχο (άγνωστο το μικρό του όνομα) και τον Ιταλό στρατιώτη Luizzo (άγνωστο επώνυμο, είχε αυτομολήσει στον ΕΔΕΣ) και με λευκή σημαία προχώρησε για διαπραγματεύσεις προς το κτίριο του Α΄ γυμνασίου. Όμως, από λάθος ή από βλακεία κάποιος από τους έγκλειστους πυροβόλησε με ριπή και τους σκότωσε.
Στη συνέχεια ο οργισμένος επικεφαλής του ΕΔΕΣ, Δημήτριος Γαλάνης, αφού σφυροκόπησε το κτίριο με όλμους, διέταξε να συλληφθούν όλοι οι έγκλειστοι και με εντολή του εκτελέστηκαν άνευ δίκης στη θέση Παργινόσκαλα Πρέβεζας στις 21 και 22 Σεπτεμβρίου 1944. Φαίνεται ότι «η σύλληψη έγινε με αιφνιδιασμό του σκοπού τη νύχτα, την ώρα που κοιμόταν και μάλιστα η ΕΠΟΝ εξοντώθηκε χωρίς να λάβει μέρος στη Μάχη της Πρέβεζας».
Κάποιοι από τους συλληφθέντες εκτελέστηκαν στο Φρούριο Παντοκράτορα τις επόμενες ημέρες. Μεταξύ των εκτελεσθέντων ήταν και μαθητές εφηβικής ηλικίας. Η μαρμάρινη επιγραφή στη θέση Παργινόσκαλα, αναγράφει όλα τα ονοματεπώνυμα και το επάγγελμα των θυμάτων, συνολικά 48 άτομα. Ο επαγγελματίας στρατιωτικός της Σχολής Ευελπίδων, Δημήτριος Γαλάνης, παραβίασε βάναυσα τη Συνθήκη της Γενεύης περί αιχμαλώτων, η οποία ισχύει και σε εμφύλιες συρράξεις. Όμως, δεν δικάσθηκε ποτέ για εγκλήματα πολέμου.
Ο ποιητής Γιώργος Κοτζιούλας, που ήταν στην Ήπειρο (αν και όχι στην Πρέβεζα) εκείνη την περίοδο, έγραψε ένα ποίημα για τους εκτελεσμένους ΕΠΟΝίτες, που δεν έχει συμπεριληφθεί στα Άπαντά του. Το ποίημα αυτό δημοσιεύτηκε στο βιβλίο του αντάρτη, Γιάννη Παπακωνσταντίνου, «Ενθυμήματα ποτισμένα με αίμα και δάκρυα».
Ο Κοτζιούλας θρηνεί όλους τους ΕΠΟΝίτες, αλλά ξεχωρίζει έναν, τον δεκαπεντάχρονο ανταρτοεπονίτη Περικλή Αναγνωστόπουλο, που είχε το ψευδώνυμο Λαμπέτης. Ήταν γιος του ταγματάρχη του πυροβολικού, Βαγγέλη Αναγνωστόπουλου, αξιωματικού της 8ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ, ο οποίος ήταν επίσης φίλος του Κοτζιούλα και διαδραματίζει πρωταγωνιστικό ρόλο στα κατοχικά ημερολόγια του Κοτζιούλα όπου εμφανίζεται με το ψευδώνυμο «Μαύρος δράκος» (που δεν ήταν το επίσημο αντάρτικο ψευδώνυμό του, αλλά ο Κοτζιούλας πάντα μ’ αυτό τον ανέφερε).

Βιβλιογραφία που χρησιμοποιήθηκε για τη σύνταξη του άρθρου: Ιωάννης Βούρβαχης, «Μαχητής του ΕΔΕΣ», ιδιωτική έκδοση,1998. Χαράλαμπος Γκούβας: «Η Ιστορία του Νομού Πρέβεζας», έκδοση 2009. Αναστάσιος Παππάς «Η Βιογραφία ενός αγωνιστή», Πρέβεζα 1986. Ράπτης Χριστόφορος «Τα δύσκολα χρόνια 1941-1949», έκδοση 1990. Λάζαρος Συνέσιος «Σημειώσεις από αναμνήσεις, Συνομιλία με Χαράλαμπο Γκούβα», Πρέβεζα, 2009.

Το ποίημα του Γιώργου Κοτζιούλα
Στους ΕΠΟΝίτες του 24ου
Βλαστάρι τριτογέννητο, όψιμο διγόνι/μάνας νοικοκυράς, πατέρα λαοκράτη,/ σαν έπεσε σ’ αυτούς που μίσος τους ενώνει,/το πυρωμένο το όπλο ακόμα εσφυκτοκράτει.

Παληκαρόπουλο των δεκαπέντε χρονών/που χτές εβγήκε από τα χάιδια, από το σπίτι,/το ξάπλωσαν οι σφαίρες άθλιων δολοφόνων/κοντά στους δεκατρείς και πλάι στο διμοιρίτη.

Κι εσύ, Λαμπέτη, κι οι σύντροφοί σου επονίτες/πώς σπαρταρούσατε όταν μισοσκοτωμένους/σάς έριξαν σωρό στο λάκκο οι συμμορίτες/πού αδιάντροπα μιλούν για αντίσταση του Γένους!

Τούς βάσταζε η καρδιά να στρέψουν οι αιμοβόροι/σε τρυφερά κορμιά παιδιών αθώων τις κάνες;/Πρωτόφαντα θεριά θάναι μ’ ανθρώπων θώρι,/ τίγρεις τούς γέννησαν κι όχι ελληνίδες μάνες.

Μά εσείς, πιστοί στον όρκο πούχατε δοσμένο,/δικό μας πολεμώντας τύραννο (πού φρίττω να το θυμάμαι), αφού γλιτώσαμε απ’ τον ξένο,/ πεθάνατε έχοντας στο στόμα σας το ζήτω.
30 Νοεμβρίου 1944

επιστροφή στην κορυφή

Επικοινωνήστε μαζί μας...

TAXY LOGO1

Γραφεία: Κομμένου 30 (γωνία με οδό Μουργκάνας) - ΑΡΤΑ, ΤΚ 47132

Ε-mail & Διαφήμιση: taxydrom@gmail.com

Τηλέφωνο: 26810 77302

FAX: 26814 00062

Συνδρομή στην εφημερίδα: 50 ευρώ/έτος

Σαν σήμερα...

Ειδήσεις ανά ημερομηνία

« Νοέμβριος 2018 »
Δευ Τρί Τετ Πέμ Παρ Σάβ Κυρ
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

|| Όροι χρήσης & Σχόλια αναγνωστών ||

ΟΡΟΙ ΧΡΗΣΗΣ. Το σύνολο του περιεχομένου και των υπηρεσιών του www.taxydromosartas.gr διατίθεται στους επισκέπτες αυστηρά για προσωπική χρήση. Απαγορεύεται η χρήση ή επανεκπομπή του σε οποιοδήποτε μέσο, μετά ή άνευ επεξεργασίας, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια του εκδότη.

ΣΧΟΛΙΑ. Το παρόν διαδικτυακό μέσο ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει περί των επωνύμων ή ανωνύμων σχολίων που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ' αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας ή με e-mail έτσι ώστε να αφαιρεθεί.